Series: Axios Lesson 20

Config Defaults — Global va instance default konfiguratsiyalari

Axios'da konfiguratsiya ierarxiyasi: Global defaults (axios.defaults), Instance defaults (axios.create), Request defaults hamda ularni aqlli birlashtirish (deep merge) qoidalari.

20-dars

Config Defaults — Global va instance default konfiguratsiyalari

Yirik loyihalarda har bir so'rov uchun baseURL, timeout yoki headers kabi parametrlarni qayta-qayta yozaverish mantiqsiz. Axios bu muammoni hal qilish uchun uch darajadagi konfiguratsiya ierarxiyasini taqdim etadi.

1. Uchta Asosiy Konfiguratsiya Darajasi

Axios'da sozlamalar quyidagi ustuvorlik (priority) tartibida birlashtiriladi (pastdan tepaga qarab ustun keladi):

  1. Global Defaults (axios.defaults): Kutubxonaning o'zining boshlang'ich sukutdagi (default) qiymatlari. Barcha Axios so'rovlariga ta'sir qiladi.
  2. Instance Defaults (axios.create({...})): O'zingiz yaratgan maxsus instansiya sozlamalari.
  3. Request Defaults (axios.get(url, { ... })): Aniq bir so'rov uchun berilgan maxsus sozlamalar (bular yuqoridagi ikkalasining ustiga yozib yuboradi / overwrite qiladi).

2. Global Defaults (axios.defaults) bilan ishlash

Agar siz butun ilovangizda yagona global sozlama ishlatmoqchi bo'lsangiz, to'g'ridan-to'g'ri axios.defaults obyektini o'zgartirishingiz mumkin:

import axios from 'axios';

// Global darajada barcha so'rovlar uchun umumiy qiymatlar o'rnatamiz
axios.defaults.baseURL = 'https://api.global-site.com/v1';
axios.defaults.timeout = 7000;
axios.defaults.headers.common['Authorization'] = 'Bearer global_token_123';

Eslatma: Yirik loyihalarda global axios.defaults o'rniga alohida axios.create() instansiyalaridan foydalanish tavsiya etiladi, chunki global obyekt boshqa tashqi kutubxonalar bilan ishlaganda kutilmagan ziddiyatlar (side effects) keltirib chiqarishi mumkin.

3. Instance Defaults (Eng tavsiya etilgan professional yondashuv)

Loyihangizda bir nechta turli xil backend serverlariga (masalan: asosiy API va to'lovlar API) murojaat qilish kerak bo'lsa, har biri uchun alohida instansiya va uning o'ziga xos default sozlamalari yaratiladi:

import axios, { AxiosInstance } from 'axios';

// 1. Asosiy API uchun instance
export const mainApi: AxiosInstance = axios.create({
  baseURL: 'https://api.main-service.com/v1',
  timeout: 10000,
  headers: {
    'Content-Type': 'application/json',
  },
});

// 2. To'lovlar API uchun alohida instance (boshqa baseURL va qisqaroq timeout bilan)
export const paymentApi: AxiosInstance = axios.create({
  baseURL: 'https://api.payment-gateway.com/v2',
  timeout: 5000,
  headers: {
    'Content-Type': 'application/json',
    'X-Service-Name': 'CheckoutService',
  },
});

4. Konfiguratsiyalarni birlashtirish (Merging) qoidalari

Axios config obyektlarini birlashtirganda ularni shunchaki almashtirib qo'ymaydi, balki aqlli ravishda birlashtiradi (deep merge):

  • Oddiy maydonlar (baseURL, timeout, method): Agar so'rov darajasida yangi qiymat berilsa, instance darajasidagining ustiga yoziladi.
  • Obyekt maydonlar (headers, params): Birlashtiriladi (merge qilinadi). Masalan, instance darajasidagi headers bilan so'rov darajasidagi headers bir-biriga qo'shilib ketadi.
// 1. Instansiyada header berilgan: { 'X-Client': 'Web' }
const api = axios.create({
  baseURL: 'https://api.example.com',
  headers: {
    'X-Client': 'Web',
  },
});

// 2. So'rov vaqtida boshqa header beramiz: { 'Authorization': 'Bearer token' }
const getData = async () => {
  await api.get('/data', {
    headers: {
      'Authorization': 'Bearer token',
    },
  });
};

// Yakuniy yuborilgan so'rov ikkala header'ni ham o'z ichiga oladi:
// { 'X-Client': 'Web', 'Authorization': 'Bearer token' }