API Client Architecture — Markazlashtirilgan API client yaratish
Yirik React + TypeScript loyihalarida 3 qatlamli API arxitekturasi: Axios Instance qatlami, Service qatlami va UI komponentlar qatlamini professional darajada tashkil qilish.
28-dars
API Client Architecture — Markazlashtirilgan API client yaratish
Yirik React + TypeScript loyihalarida tartibsizlikning oldini olish uchun tarmoq so'rovlari arxitekturasi qat'iy qatlamlarga (Layers) bo'linadi.
Zamonaviy API Arxitekturasining 3 ta asosiy qatlami:
- Axios Instance Qatlami (
src/api/): Asosiy sozlamalar, interceptorlar va universal client yaratiladigan joy. - Service / API Qatlami (
src/services/yokisrc/api/services/): Har bir resurs (users,posts,auth) uchun alohida so'rovlar yoziladigan funksiyalar to'plami. - UI / Komponent Qatlami (
src/components/yokisrc/features/): React komponentlari (ular to'g'ridan-to'g'ri Axios bilan gaplashmaydi, faqat Service funksiyalarini chaqiradi).
Real loyiha uchun to'liq arxitektura namunasi
Keling, professional darajadagi shunday arxitekturani qadam-baqadam yozib chiqamiz:
1-Qadam: Markazlashgan Axios Client (src/api/client.ts)
Bu yerda barcha asosiy sozlamalar va xatoliklarni global ushlab qoluvchi interceptorlar yoziladi:
import axios, { AxiosInstance, AxiosError } from 'axios';
// 1. Asosiy instance yaratish
export const apiClient: AxiosInstance = axios.create({
baseURL: import.meta.env.VITE_API_BASE_URL || 'https://api.mysite.com/v1',
timeout: 10000,
headers: {
'Content-Type': 'application/json',
},
});
// 2. Request Interceptor: Tokenni avtomatik qo'shish
apiClient.interceptors.request.use(
(config) => {
const token = localStorage.getItem('accessToken');
if (token) {
config.headers.Authorization = `Bearer ${token}`;
}
return config;
},
(error) => Promise.reject(error)
);
// 3. Response Interceptor: Global xatoliklar (masalan, 401 Unauthorized)
apiClient.interceptors.response.use(
(response) => {
// Istasangiz, bu yerda to'g'ridan-to'g'ri response.data ni qaytarishingiz mumkin
return response;
},
(error: AxiosError) => {
if (error.response) {
const status = error.response.status;
if (status === 401) {
console.warn('Seans muddati tugadi. Qaytadan kiring.');
localStorage.removeItem('accessToken');
// window.location.href = '/login';
}
}
return Promise.reject(error);
}
);
2-Qadam: Servis Qatlami (src/services/userService.ts)
Komponentlarni to'g'ridan-to'g'ri URL manzillar bilan ifloslantirmaslik uchun har bir yo'nalish alohida servisga bo'linadi:
import { apiClient } from '../api/client';
// TypeScript tiplari
export interface User {
id: number;
name: string;
email: string;
}
export interface CreateUserDto {
name: string;
email: string;
}
// User resursiga tegishli barcha so'rovlar shu yerda jamlanadi
export const UserService = {
getAll: async (): Promise<User[]> => {
const response = await apiClient.get<User[]>('/users');
return response.data;
},
getById: async (id: number): Promise<User> => {
const response = await apiClient.get<User>(`/users/${id}`);
return response.data;
},
create: async (data: CreateUserDto): Promise<User> => {
const response = await apiClient.post<User>('/users', data);
return response.data;
},
remove: async (id: number): Promise<void> => {
await apiClient.delete(`/users/${id}`);
},
};
3-Qadam: React Komponentida Ishlatish (src/components/UserList.tsx)
E'tibor bering: komponent ichida na axios, na apiClient, na URL manzillar bor. Komponent to'g'ridan-to'g'ri toza UserService bilan ishlaydi:
import React, { useEffect, useState } from 'react';
import { UserService, User } from '../services/userService';
export const UserList: React.FC = () => {
const [users, setUsers] = useState<User[]>([]);
const [loading, setLoading] = useState<boolean>(true);
useEffect(() => {
const loadUsers = async () => {
try {
setLoading(true);
const data = await UserService.getAll(); // Servisdan ma'lumotni olamiz
setUsers(data);
} catch (error) {
console.error('Foydalanuvchilarni yuklashda xatolik:', error);
} finally {
setLoading(false);
}
};
loadUsers();
}, []);
if (loading) return <p>Yuklanmoqda...</p>;
return (
<div>
<h2>Foydalanuvchilar</h2>
<ul>
{users.map((user) => (
<li key={user.id}>{user.name} ({user.email})</li>
))}
</ul>
</div>
);
};
Markazlashtirilgan Arxitekturaning Afzalliklari:
- Oson texnik xizmat ko'rsatish (Maintainability): Agar backend URL manzili o'zgarsa yoki token saqlash joyi (
localStoragedan Cookies ga) o'zgarsa, uni butun loyiha bo'ylab qidirib chiqmaysiz — faqat bitta joyda (client.tsyoki tegishli service faylida) o'zgartirasiz. - Qayta ishlatish (Reusability): Bir xil servis funksiyasini bir nechta turli xil React komponentlarida qayta-qayta yozmasdan ishlatasiz.
- Toza va o'qishga oson kod (Clean Code): React komponentlari faqat UI (interfeys) bilan shug'ullanadi, tarmoq so'rovlari esa alohida qatlamda yashirin bo'ladi.