Series: Axios Lesson 67

Search Request Cancellation — Tez-tez o'zgaradigan search so'rovlarini boshqarish

Qidiruv maydonida Race Condition muammosi: AbortController orqali har bir yangi harfda oldingi so'rovni bekor qilish, ProductSearchBox komponenti va Debounce kombinatsiyasi.

67-dars

Search Request Cancellation — Tez-tez o'zgaradigan search so'rovlarini boshqarish

Tasavvur qiling, foydalanuvchi qidiruv maydoniga (search input) "react" so'zini yozmoqda. Har bir harf kiritilgan sayin serverga yangi GET so'rovlari ketadi:

  1. "r" harfi kiritildi $\rightarrow$ So'rov 1 yo'l oldi (Tarmoq sekinlashdi, javob 2 soniyada keladi).
  2. "re" harfi kiritildi $\rightarrow$ So'rov 2 yo'l oldi (Tarmoq tezlashdi, javob 1 soniyada keldi).

Bu yerda xavfli Race Condition (Poyga holati) yuzaga keladi: So'rov 2 birinchi bo'lib javob qaytaradi va ekranda "re" bo'yicha to'g'ri natijalar ko'rinadi. Lekin bir soniyadan so'ng kechikkan So'rov 1 ("r" bo'yicha) yetib keladi va ekrandagi to'g'ri ma'lumotning ustiga yozib yuboradi!

Natijada foydalanuvchi qidiruv maydoniga "re" yozgan bo'lsa-da, ekranda "r" bo'yicha eskirgan ma'lumotlarni ko'rib qoladi.


1. Yechim: Har bir yangi harfda oldingi so'rovni bekor qilish

AbortController yordamida foydalanuvchi har safar yangi harf kiritganda, avvalgi ketayotgan barcha chala so'rovlarni darhol bekor qilish va faqat eng oxirgi so'rov natijasini qabul qilish orqali ushbu muammo 100% bartaraf etiladi.

sequenceDiagram
    autonumber
    actor User as Foydalanuvchi
    participant UI as Search Box (React)
    participant API as Backend Server

    User->>UI: "r" kiritdi
    UI->>API: So'rov 1 yuborildi (controller 1)
    User->>UI: "re" kiritdi
    Note over UI: controller 1.abort() chaqirildi!
    UI--xAPI: So'rov 1 tarmoqda to'xtatildi
    UI->>API: So'rov 2 yuborildi (controller 2)
    API-->>UI: So'rov 2 natijasi keldi ("re")
    UI->>User: Ekranda to'g'ri natija aks etdi

2. Amaliy misol: Type-safe Search Component (React + TypeScript + Axios)

Qidiruv maydoni uchun yozilgan to'liq tiplashtirilgan va poyga holatlaridan himoyalangan komponent:

// src/components/ProductSearchBox.tsx
import React, { useState, useEffect } from 'react';
import axios from 'axios';
import { apiClient } from '../api/client';

interface Product {
  id: number;
  title: string;
  price: number;
}

export const ProductSearchBox: React.FC = () => {
  const [query, setQuery] = useState<string>('');
  const [products, setProducts] = useState<Product[]>([]);
  const [loading, setLoading] = useState<boolean>(false);

  useEffect(() => {
    // Agar qidiruv maydoni bo'sh bo'lsa, natijalarni tozalaymiz
    if (!query.trim()) {
      setProducts([]);
      setLoading(false);
      return;
    }

    // 1. Har safar query o'zgarganda yangi AbortController yaratamiz
    const controller = new AbortController();

    const fetchSearchResults = async () => {
      try {
        setLoading(true);

        // 2. So'rovga AbortController signalini beramiz
        const response = await apiClient.get<Product[]>('/products/search', {
          params: { q: query },
          signal: controller.signal,
        });

        setProducts(response.data);
      } catch (error) {
        // 3. Agar xato so'rovni bekor qilish tufayli kelgan bo'lsa, uni jim o'tkazamiz
        if (axios.isAxiosError(error) && error.code === 'ERR_CANCELED') {
          console.log(`Eski qidiruv so'rovi ("${query}") bekor qilindi.`);
          return;
        }

        console.error('Qidirishda xatolik yuz berdi:', error);
      } finally {
        // Agar so'rov oxirigacha yetib borgan bo'lsa, loading holatini o'chiramiz
        if (!controller.signal.aborted) {
          setLoading(false);
        }
      }
    };

    fetchSearchResults();

    // 4. CLEANUP: Foydalanuvchi keyingi harfni yozganda oldingi effect tozalash funksiyasi ishlaydi 
    // va avvalgi ketayotgan so'rov darhol tarmoqdan bekor qilinadi!
    return () => {
      controller.abort();
    };
  }, [query]); // query o'zgarganda hook qaytadan ishga tushadi

  return (
    <div style={{ padding: '20px' }}>
      <h3>Mahsulotlarni qidirish</h3>
      <input
        type="text"
        value={query}
        onChange={(e) => setQuery(e.target.value)}
        placeholder="Mahsulot nomini yozing..."
        style={{ padding: '8px', width: '320px' }}
      />

      {loading && <p>Qidirilmoqda...</p>}

      <ul>
        {products.map((product) => (
          <li key={product.id}>
            {product.title} — ${product.price}
          </li>
        ))}
      </ul>
    </div>
  );
};

3. Professional maslahat: Debounce bilan birgalikda ishlatish

Yuqoridagi kod AbortController orqali eskirgan javoblarni bekor qiladi va poyga holatining oldini oladi. Lekin agar foydalanuvchi juda tez yozsa, har bir harf bosilganda baribir serverga yangi HTTP so'rov yo'l oladi (garchi ular tezda to'xtatilsa ham).

Serverga tushadigan ortiqcha bosimni kamaytirish uchun Debounce va AbortController ni birlashtirish eng mukammal arxitektura hisoblanadi:

  • Debounce: Foydalanuvchi yozishdan to'xtaganidan so'ng ma'lum muddat (masalan, 300ms) kutadi va faqat shundan keyingina so'rov yuboradi. Bu so'rovlar sonini keskin kamaytiradi.
  • AbortController: Agar 300ms dan keyin yuborilgan so'rov sekin kelayotgan bo'lsa va foydalanuvchi yana yozishni davom ettirsa, avvalgi so'rovni darhol bekor qiladi.
// Debounced query yordamida AbortController chaqiruvi:
const debouncedQuery = useDebounce(query, 300);

useEffect(() => {
  if (!debouncedQuery.trim()) return;
  const controller = new AbortController();

  apiClient.get('/products/search', {
    params: { q: debouncedQuery },
    signal: controller.signal,
  });

  return () => controller.abort();
}, [debouncedQuery]);

4. Race Condition holatlarini taqqoslash

Holat Cancellation ishlatilmaganda AbortController ishlatilganda
Oldingi so'rovlar taqdiri Serverda davom etadi va brauzerga keladi Darhol to'xtatiladi (ERR_CANCELED)
Natijalar to'g'riligi Sekinroq kelgan eski ma'lumot yangisini ezib yuborishi mumkin Doimo faqat eng so'nggi harf natijasi ekranda chiqadi
Server yuklamasi Har bir harf uchun to'liq hisoblash sarflanadi Keraksiz so'rovlar tarmoq sathida uziladi
Foydalanuvchi tajribasi (UX) Ekranda ma'lumotlar sakraydi va chalkashadi Silliq, aniq va ishonchli qidiruv tajribasi

Xulosa

Qidiruv tizimlarida AbortController dan foydalanish Race Condition muammosini ildizi bilan yo'q qiladi. Uni useEffect tozalash mexanizmi va Debounce bilan birgalikda qo'llash orqali server yuklamasini kamaytirish va foydalanuvchiga doimo eng so'nggi va to'g'ri ma'lumotlarni ko'rsatish ta'minlanadi.