Series: React Router Lesson 38

useNavigation — Navigatsiya jarayonidagi pending holat

React Router 6.4+ Data API'da useNavigation hook'i: idle, loading va submitting holatlari, global progress bar yaratish va yuklanish animatsiyalari.

38-dars

useNavigation — Navigatsiya jarayonidagi pending holat

Tasavvur qiling, siz zamonaviy restorandasiz va ofitsiantga yangi taom buyurtma qildingiz. Ofitsiant buyurtmani olib darhol oshxonaga qarab ketdi. Oshpaz taomni pishirib, ofitsiant uni stolingizga olib kelguncha ma'lum bir oraliq vaqt o‘tadi. Shu vaqt davomida stoldagi elektron tablo ustida "Buyurtmangiz tayyorlanmoqda..." degan chiroqli animatsiya yonib turadi. Siz buyurtmangiz jarayonda ekanligini ko‘rib, xotirjam kutasiz.

Veb-ilovalarda ham aynan shunday! Foydalanuvchi yangi sahifaga o‘tuvchi havolani bosganida, yangi sahifaning ma'lumotlari serverdan yuklanib kelguncha oraliq vaqt (Pending / Loading holat) yuzaga keladi.

Agar shu vaqtda ekranda hech narsa o‘zgarmasa, foydalanuvchi "Sayt qotib qoldi" deb o‘ylab, tugmani asabiylashib qayta-qayta bosaveradi.

React Router v6.4+ versiyasida (Data Routers arxitekturasida) taqdim etilgan useNavigation hook'i aynan mana shu navigatsiya va forma yuborilish jarayonlarini poylab turish hamda butun ilova bo‘ylab chiroyli yuklanish indikatorlarini (Progress Bar, Spinner) ko‘rsatish uchun xizmat qiladi.


useNavigate va useNavigation farqi nima?

Nomlari juda o‘xshash bo‘lgani uchun ko‘pchilik adashtirib qo‘yadi:

Hook Turi Asosiy vazifasi
useNavigate() Harakat (Action) Dasturiy tarzda boshqa sahifaga o‘tishni buyuradi: navigate('/dashboard').
useNavigation() Holat (State / Observer) Hozir sahifa o‘tyaptimi yoki yo‘qmi, shuni kuzatib turadi: navigation.state.

navigation.statening 3 ta holati

const navigation = useNavigation(); deb chaqirganingizda, navigation.state quyidagi 3 ta holatdan birida bo‘ladi:

stateDiagram-v2
    [*] --> idle: Tizim tayyor va tinch
    idle --> loading: Havola bosildi, yangi sahifa loader'i ishlayapti
    idle --> submitting: Forma jo'natildi, action ishlayapti
    submitting --> loading: Action tugab, loader ma'lumotlarni yangilamoqda
    loading --> idle: Barcha ma'lumotlar keldi, sahifa ochildi
  1. "idle" (Tinch / Tayyor): Hozir hech qanday sahifa almashmayapti, hamma ma'lumotlar to‘liq yuklangan.
  2. "loading" (Yuklanmoqda): Foydalanuvchi yangi sahifaga o‘tdi va uning ma'lumotlari (loader funksiyasi) serverdan olinmoqda.
  3. "submitting" (Yuborilmoqda): Foydalanuvchi formani to‘ldirib "Yuborish"ni bosdi va forma ma'lumotlari (action funksiyasi) serverga ketmoqda.

navigation obyektining boshqa foydali maydonlari

useNavigation() faqat state bilan cheklanmaydi, u juda boy ma'lumotlarga ega:

  • navigation.location: Foydalanuvchi aynan qaysi manzilga o‘tayotganini ko‘rsatadi (masalan: navigation.location.pathname === '/candidates').
  • navigation.formData: Hozir serverga yuborilayotgan formaning barcha maydonlari (Optimistic UI uchun ajoyib!).
  • navigation.formMethod: Forma qaysi metod bilan yuborilyapti (POST, DELETE, PUT).

Amaliy loyiha: YouTube uslubidagi Top Progress Bar

Keling, foydalanuvchi qaysi sahifaga o‘tmasin, ekranning eng yuqori qismida zamonaviy yupqa ko‘k progress chizig‘i va ekranni xiralashtiruvchi (dimming) qolipni MainLayout.tsx ichida quramiz.

import { Outlet, useNavigation } from 'react-router-dom';
import Sidebar from './Sidebar';

export default function MainLayout() {
  const navigation = useNavigation();

  // Sahifa yuklanyaptimi yoki forma yuborilyaptimi tekshiramiz
  const isLoading = navigation.state === 'loading';
  const isSubmitting = navigation.state === 'submitting';
  const isBusy = isLoading || isSubmitting;

  return (
    <div className="flex h-screen bg-slate-100 overflow-hidden relative">
      {/* 1. YUPQA TOP PROGRESS BAR (YouTube / GitHub uslubida) */}
      {isBusy && (
        <div className="absolute top-0 left-0 right-0 h-1 bg-indigo-200 z-50">
          <div className="h-full bg-indigo-600 animate-pulse w-full"></div>
        </div>
      )}

      {/* 2. Chap menyu */}
      <Sidebar />

      {/* 3. Asosiy kontent maydoni */}
      <div className="flex-1 flex flex-col overflow-y-auto">
        <header className="h-16 bg-white border-b border-slate-200 px-8 flex items-center justify-between">
          <h2 className="text-lg font-bold text-slate-800">HRMS Boshqaruv Markazi</h2>

          {/* Pending holati bildirishnomasi */}
          {isLoading && (
            <div className="flex items-center gap-2 text-xs font-semibold text-indigo-600 bg-indigo-50 px-3 py-1.5 rounded-full">
              <span className="w-2 h-2 rounded-full bg-indigo-600 animate-ping"></span>
              Yuklanmoqda...
            </div>
          )}
        </header>

        {/* Agar sahifa yuklanayotgan bo'lsa, kontentni biroz xiralashtiramiz (opacity-50) */}
        <main
          className={`flex-1 p-8 transition-opacity duration-200 ${
            isBusy ? 'opacity-50 pointer-events-none' : 'opacity-100'
          }`}
        >
          <Outlet />
        </main>
      </div>
    </div>
  );
}

Formalarda useNavigation: Tugmani bloklash (Double-click oldini olish)

Forma yuborilayotgan paytda tugmani nofaol (disabled) qilib qo‘yish uchun ham useNavigation eng to‘g‘ri vositadir:

import { Form, useNavigation } from 'react-router-dom';

export default function NewCandidateForm() {
  const navigation = useNavigation();

  // Aynan forma yuborilayotganini aniqlaymiz
  const isSubmitting = navigation.state === 'submitting';

  return (
    <Form method="post" className="space-y-4">
      <input type="text" name="name" required placeholder="F.I.O" />

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting}
        className="px-4 py-2 bg-indigo-600 disabled:bg-indigo-300 text-white rounded-lg flex items-center gap-2"
      >
        {isSubmitting ? (
          <>
            <span className="w-4 h-4 border-2 border-white border-t-transparent rounded-full animate-spin"></span>
            Saqlanmoqda...
          </>
        ) : (
          'Nomzodni saqlash'
        )}
      </button>
    </Form>
  );
}

Muhim talab (Prerequisite)

[!IMPORTANT] Qat'iy eslatma:
useNavigation hook'i ishlashi uchun ilovangiz createBrowserRouter (React Router 6.4+ Data Router) orqali sozlangan bo‘lishi lozim.
Eski oddiy <BrowserRouter> ishlatilgan bo‘lsa, loader va action mexanizmlari bo‘lmagani sababli useNavigation() doimo faqat "idle" holatida qotib turadi.


useNavigationning foydalanuvchi tajribasidagi (UX) o‘rni

  1. Sayt chaqqonligi hissi: Foydalanuvchi ekranda harakat borligini ko‘rgach, sahifa yuklanishini xotirjam kutadi.
  2. Xavfsizlik: disabled={isSubmitting} orqali serverga bitta buyurtma yoki nomzodni 2 marta jo‘natib yuborish (Double submission) xatosi 100% bartaraf etiladi.
  3. Toza kod: Har bir komponent ichida ortiqcha const [loading, setLoading] = useState(false) yozib yurishga chek qo‘yiladi!

Xulosa

  • useNavigation — React Router Data APIs arxitekturasida sahifalar yuklanishi va formalar jo‘natilishini global nazorat qiluvchi hook.
  • Uning 3 ta holati: idle (tinch), loading (sahifa yuklanyapti), submitting (forma ketyapti).
  • Uning yordamida global progress bar, yuklanish indikatorlari va formalarni avtomatik bloklash tizimi oson yaratiladi.