Series: React Router Lesson 40

Scroll restoration — Sahifalar orasida scroll holatini boshqarish

React Router'da Scroll restoration: sahifalararo o'tishda skroll holatini saqlash va tiklash, ScrollRestoration komponenti, getKey xossasi va preventScrollReset.

40-dars

Scroll restoration — Sahifalar orasida scroll holatini boshqarish

Tasavvur qiling, siz 500 sahifali qalin badiiy kitob o‘qiyapsiz va hozir 150-betdasiz. Qahramonning ismini eslash uchun kitobning boshidagi mundarijaga bir zum qarab oldingiz va yana mutolaaga qaytdingiz. Kitob avtomatik tarzda o‘zingiz to‘xtagan aynan 150-betdan ochilsa, qanday ajoyib va qulay!

Agar kitob har safar ochilganda 1-betga qaytib tushaverganida edi, o‘qigan joyingizni qaytadan varaqlab qidirishga majbur bo‘lib, asabingiz buzilar edi.

Veb-ilovalarda ham aynan shunday muammo mavjud: tasavvur qiling, sizda 100 nafar nomzoddan iborat uzun ro‘yxat bor (CandidatesList). Sahifani pastga surib (skroll qilib), 45-nomzodga yetib keldingiz va uning ustiga bosib profiliga kirdingiz. So‘ngra brauzerning "Orqaga" (←) tugmasini bosib ro‘yxatga qaytdingiz. Agar sahifa yana eng tepaga (0-pikselga) chiqib qolsa, foydalanuvchi yana qaytadan 45-nomzodni qidirib pastga skroll qilishga majbur bo‘ladi. Bu foydalanuvchi tajribasini (UX) juda yomonlashtiradi.

Scroll restoration — bu sahifalar orasida harakatlanganda foydalanuvchining skroll (sahifani surish) o‘rnini yodda saqlash va orqaga qaytganda uni avtomatik tiklab berish mexanizmidir.


SPA (Single Page Applications) ilovalarida skroll muammosi

Klassik ko‘p sahifali (MPA) saytlarda brauzer skrollni o‘zi xotirasida saqlashga harakat qiladi. Ammo React kabi SPA ilovalarida komponentlar dinamik tarzda o‘chiriladi va serverdan ma'lumot kelgach qayta chiziladi.

Brauzer ma'lumotlar yuklanmasdan turib skrollni tiklashga urinadi, sahifa esa hali bo‘sh bo‘lgani uchun skroll sakrab eng yuqoriga tushib qoladi!

graph TD
    subgraph ScrollRestoration bo'lmaganda (Muammo)
        A["45-nomzodga skroll qildingiz (1200px)"] --> B["Batafsil sahifaga o'tdingiz"]
        B --> C["Brauzerda 'Orqaga' bosildi"]
        C --> D["❌ Sahifa eng tepaga (0px) sakrab ketadi!"]
    end

    subgraph <ScrollRestoration /> bilan (Yechim)
        A1["45-nomzodga skroll qildingiz (1200px)"] --> B1["Batafsil sahifaga o'tdingiz"]
        B1 --> C1["Brauzerda 'Orqaga' bosildi"]
        C1 --> D1["Ma'lumotlar to'liq chizilgach..."]
        D1 --> E1["✅ Aynan 1200px nuqtasiga silliq tiklanadi!"]
    end

React Router v6.4 yechimi: <ScrollRestoration />

React Router 6.4+ (Data Routers) arxitekturasida bu muammo bitta yagona komponent orqali hal qilingan: <ScrollRestoration />.

U foydalanuvchining skroll koordinatalarini brauzerning sessionStorage xotirasida yashirin holda saqlab boradi va ma'lumotlar (loaderlar) to‘liq yuklanib bo‘lgach, skrollni to‘g‘ri joyiga qaytaradi.


Qanday o‘rnatiladi?

<ScrollRestoration /> odatda ilovangizning eng asosiy ildiz komponenti (Root Layout) ichiga, <Outlet /> yoniga joylashtiriladi:

// RootLayout.tsx
import { Outlet, ScrollRestoration } from 'react-router-dom';
import Navbar from '../components/Navbar';

export default function RootLayout() {
  return (
    <div className="min-h-screen bg-slate-50">
      <Navbar />

      {/* Asosiy sahifalar darchasi */}
      <main>
        <Outlet />
      </main>

      {/* --- SCROLL RESTORATION --- */}
      {/* Bu bitta komponent butun sayt bo'ylab skrollni nazorat qiladi! */}
      <ScrollRestoration />
    </div>
  );
}

Routeringizda esa bu layout eng ota marshrut sifatida ko‘rsatiladi:

// router.tsx
import { createBrowserRouter } from 'react-router-dom';
import RootLayout from './layouts/RootLayout';
import CandidatesList from './pages/CandidatesList';
import CandidateDetail from './pages/CandidateDetail';

export const router = createBrowserRouter([
  {
    path: '/',
    element: <RootLayout />,
    children: [
      { path: 'candidates', element: <CandidatesList /> },
      { path: 'candidates/:id', element: <CandidateDetail /> },
    ],
  },
]);

Aqlli sozlash: getKey xossasi

Standart holatda <ScrollRestoration /> brauzer tarixining noyob kalitidan (location.key) foydalanadi.

Biroq, ba'zida siz skroll aynan nima bo‘yicha saqlanishini o‘zingiz belgilashni xohlaysiz. Masalan:

  • Ro‘yxat sahifasiga (/candidates) qayerdan qaytib kelmasin, avvalgi skroll tiklansin;
  • Lekin boshqa yangi sahifalarga o‘tganda doimo tepadan (0 dan) boshlansin.

Buning uchun getKey funksiyasi ishlatiladi:

<ScrollRestoration
  getKey={(location, matches) => {
    // Agar sahifa /candidates bo'lsa, uning skrolini pathname bo'yicha saqlaymiz
    if (location.pathname === '/candidates') {
      return location.pathname;
    }

    // Qolgan barcha yangi o'tishlarda standart tarix kalitidan foydalanamiz
    return location.key;
  }}
/>

Ayrim o‘tishlarda skrollni o‘zgartirmaslik: preventScrollReset

Tasavvur qiling, siz sahifaning o‘rtasida joylashgan Tablarni (masalan: "Umumiy ma'lumot", "Rezyume", "Izohlar") bosyapsiz. URL ?tab=resume ga o‘zgaryapti.

Agar har safar tab bosilganda sahifa eng tepaga sakrab ketsa, foydalanuvchi yana pastga tushishga majbur bo‘ladi. Buning oldini olish uchun preventScrollReset xossasidan foydalaniladi:

1. <Link> tegi orqali:

<Link to="?tab=resume" preventScrollReset={true}>
  Rezyume tabi
</Link>

2. useNavigate() orqali:

navigate('?tab=resume', { preventScrollReset: true });

[!TIP] preventScrollReset: true qilinganda, React Router sahifa manzilini o‘zgartiradi, biroq foydalanuvchining ko‘z o‘ngidagi joriy skroll pozitsiyasiga umuman teginmaydi!


Eski usul (Manual useEffect) vs Zamonaviy <ScrollRestoration />

Xususiyat Eski qo‘lda yozilgan useEffect Zamonaviy <ScrollRestoration />
Yondashuv useEffect(() => window.scrollTo(0, 0), [pathname]) <ScrollRestoration /> deklarativ tegi
Orqaga qaytish (Back) Qo‘llab-quvvatlamaydi (doimo tepaga otib yuboradi) To‘liq qo‘llab-quvvatlaydi (to‘xtagan pikseliga qaytaradi)
Data yuklanishini kutish Kutmaydi (asinxron ma'lumotlar bilan xato ishlaydi) loaderlar tugashini kutib, so‘ng to‘g‘ri tiklaydi
Kod hajmi Har bir sahifaga alohida yozish kerak Butun loyiha uchun faqat 1 qator

Muhim talab

[!IMPORTANT] <ScrollRestoration /> faqatgina createBrowserRouter (Data Routers) bilan ishlaydi.
Eski <BrowserRouter> arxitekturasida ushbu komponent ishlamaydi!


Xulosa

  • <ScrollRestoration /> — foydalanuvchi uzun ro‘yxatlarni ko‘rayotganda va orqaga qaytganda o‘qigan joyini yo‘qotmasligini ta'minlovchi zaruriy UX vositasidir.
  • U barcha ma'lumotlar chizilgandan so‘ng skrollni xatosiz tiklaydi.
  • preventScrollReset esa tablar va filtrlarda skrollning noo‘rin sakrashlarini to‘xtatadi.