Series: React Router Lesson 44

Data Router arxitekturasi — Declarative va Data Mode farqi

React Router 6.4+ Data Router arxitekturasi: Declarative Mode va Data Mode farqlari, createBrowserRouter, render-as-you-fetch tamoyili va loader mexanizmi.

44-dars

Data Router arxitekturasi — Declarative va Data Mode farqi

Tasavvur qiling, siz ikkita mutlaqo boshqa-boshqa texnologiyadagi restoranga tashrif buyurdingiz:

  1. Birinchi restoran (Oddiy / Declarative usul):
    Ofitsiant sizga menyuni beradi. Siz taomni tanlaysiz, keyin oshxona eshigi oldiga borib ovqat pishdimi-yo‘qmi o‘zingiz poylab turasiz. Ovqat tayyor bo‘lgach, uni o‘zingiz olib stolingizga kelasiz. Agar oshpaz taomni kuydirib qo‘ysa, bu haqda ham o‘zingiz xabar topib, chorasini ko‘rishingiz kerak.
    (Frontend olamida bu oddiy <Routes> va useEffect orqali ma'lumot yuklanadigan eski usuldir).

  2. Ikkinchi restoran (Zamonaviy / Data Router usuli):
    Siz shunchaki kirishda buyurtma berasiz. Tizim oshxonaga darhol buyurtmani jo‘natadi, taom pishguncha stoldagi chiroyli elektron indikator orqali jarayonni ko‘rsatib turadi va hamma narsa tayyor bo‘lgandagina sizni chiroyli bezatilgan stolga taklif qiladi. Agar oshxonada biror muammo chiqsa, zal administratori avtomatik ravishda boshqa taom taklif qiladi.
    (Bu React Router 6.4+ versiyasida taqdim etilgan Data Router arxitekturasidir).


Declarative Mode vs Data Router Mode

React Router 6.4 versiyasigacha barcha dasturchilar Declarative (deklarativ) usuldan foydalanib kelishgan. 6.4 versiyasidan boshlab esa kutubxona Remix freymvorkining eng kuchli ma'lumotlar bilan ishlash imkoniyatlarini o‘zlashtirib, Data Router arxitekturasini taqdim etdi:

graph TD
    subgraph Declarative Mode (Eski usul: Fetch-on-Render)
        D1["1. Komponent chiziladi (Render)"] --> D2["2. useEffect ishga tushadi"]
        D2 --> D3["3. API'dan ma'lumot keladi"]
        D3 --> D4["4. Komponent 2-marta qayta chiziladi (Re-render)"]
    end

    subgraph Data Router Mode (Yangi usul: Render-as-you-Fetch)
        R1["1. Havola bosildi (URL o'zgardi)"] --> R2["2. Loader parallel tarzda ma'lumotni yuklaydi"]
        R2 --> R3["3. Komponent tayyor ma'lumot bilan 1 marta chiziladi!"]
    end

6 ta asosiy mezon bo‘yicha qiyosiy jadval

Mezon Declarative Mode (Eski usul) Data Router Mode (Yangi Data API)
Qanday e'lon qilinadi? <BrowserRouter> ichida <Routes> va <Route> teglari bilan createBrowserRouter() funksiyasi va <RouterProvider> bilan
Ma'lumot yuklash (Data Fetching) Komponent ichida: useEffect + fetch Marshrut darajasida: mustaqil loader funksiyasi
Yuklanish (Loading) holati Har bir komponent o‘zida const [loading, setLoading] = useState(true) ochishi shart Global yoki lokal ravishda avtomatik boshqariladi (useNavigation)
Xatoliklarni ushlash (Error Handling) Har bir faylda qo‘lda try / catch yozish kerak Maxsus errorElement orqali butun sahifa qulamasdan ushlanadi
Formalar va O‘zgarishlar (Mutations) onSubmit orqali qo‘lda API chaqirish va ma'lumotni qo‘lda qayta yuklash <Form> va action orqali avtomatik yuborish va avtomatik revalidatsiya
Kaskadli kechikish (Network Waterfall) Ota komponent yuklangachgina bolakay komponent ma'lumot so‘raydi (Sekin) Ota va barcha ichki bolakaylar ma'lumotlari bir vaqtda (parallel) so‘raladi (Juda tez!)

Kod misoli: Ikki xil yondashuvni taqqoslash

1. Eski usul (Declarative — useEffect bilan):

Har bir sahifada 3 xil holat (data, loading, error) uchun alohida state ochishga to‘g‘ri kelardi:

import { useState, useEffect } from 'react';

export default function CandidatesList() {
  const [candidates, setCandidates] = useState([]);
  const [isLoading, setIsLoading] = useState(true);
  const [error, setError] = useState(null);

  useEffect(() => {
    setIsLoading(true);
    fetch('/api/candidates')
      .then((res) => res.json())
      .then((data) => setCandidates(data))
      .catch((err) => setError(err.message))
      .finally(() => setIsLoading(false));
  }, []);

  if (isLoading) return <div>Yuklanmoqda...</div>;
  if (error) return <div>Xatolik yuz berdi: {error}</div>;

  return <div>Nomzodlar soni: {candidates.length}</div>;
}

2. Yangi usul (Data Router — createBrowserRouter va loader bilan):

Komponent ichida birorta ham useEffect yoki useState yozilmaydi. Ma'lumot sahifa ochilishidan oldin tayyorlab beriladi:

import {
  createBrowserRouter,
  RouterProvider,
  useLoaderData,
} from 'react-router-dom';

// 1. Ma'lumotni oldindan yuklovchi mustaqil Loader funksiyasi
export async function candidatesLoader() {
  const response = await fetch('/api/candidates');
  if (!response.ok) {
    throw new Error('Nomzodlar ro‘yxatini yuklab bo‘lmadi!');
  }
  return response.json(); // Avtomatik tarzda komponentga uzatiladi
}

// 2. Toza va sodda komponent
export default function CandidatesList() {
  // useLoaderData() orqali ma'lumotni darhol olamiz (loading/error shart emas!)
  const candidates = useLoaderData() as any[];

  return (
    <div className="p-6">
      <h2 className="text-xl font-bold">Nomzodlar bazasi</h2>
      <p>Jami nomzodlar: {candidates.length} nafar</p>
    </div>
  );
}

// 3. Data Router konfiguratsiyasi
const router = createBrowserRouter([
  {
    path: '/candidates',
    element: <CandidatesList />,
    loader: candidatesLoader, // <-- Ma'lumotni avtomatik yuklaydi
    errorElement: <div>Nomzodlarni yuklashda xatolik yuz berdi!</div>,
  },
]);

export function App() {
  return <RouterProvider router={router} />;
}

Nima uchun Data Router'ga o‘tish kerak?

  1. "Render-as-you-fetch" tezligi:
    Eski usulda brauzer avval JavaScript'ni yuklaydi, komponentni chizadi, shundan keyingina useEffect orqali serverga so‘rov jo‘natadi.
    Data Router'da esa foydalanuvchi havolani bosishi bilanoq ma'lumotlar serverdan yuklana boshlaydi (parallel ravishda).
  2. Kaskadli kutishlarning (Waterfalls) yo‘qolishi:
    Agar sizda 3 qavat ichma-ich (nested) sahifalar bo‘lsa, Data Router ularning barcha loaderlarini bir vaqtning o‘zida parallel chaqiradi.
  3. Kodni tozalash:
    O‘nlab sahifalarda qayta-qayta yoziladigan const [loading, setLoading] va try/catch bloklari butunlay yo‘qoladi.

Xulosa

  • Declarative Mode (<BrowserRouter>) — oddiy va qadimgi usul bo‘lib, ma'lumotlarni komponent chizilgandan so‘ng yuklaydi.
  • Data Router Mode (createBrowserRouter) — React Router’ning eng ilg‘or arxitekturasi bo‘lib, ma'lumotlarni yo‘nalish darajasida oldindan yuklaydi, xatoliklarni avtomatik ushlaydi va to‘liq zamonaviy imkoniyatlarni (useNavigation, ScrollRestoration, loader, action) ochib beradi.