Series: React Router Lesson 54

useFetcher — Sahifani almashtirmasdan loader va action bilan ishlash

React Router'dagi useFetcher hook'i: fetcher.Form, fetcher.load(), fetcher.submit(), fon jarayonlari (background mutations) va navigatsiyasiz ma'lumot almashish.

54-dars

useFetcher — Sahifani almashtirmasdan loader va action bilan ishlash

Tasavvur qiling, siz restoranda qulay joylashib tushlik qilyapsiz va stolingizga yana bitta qo‘shimcha non buyurtma qilmoqchisiz:

  1. Navigatsiya bilan ishlash (<Form> / useNavigate): Buyurtma berish uchun o‘rningizdan turasiz, butun dasturxonni ko‘tarib kassa zaliga borasiz, kassa orqali nonni to‘laysiz va yana qaytib boshqa stolga o‘tirasiz. Bu juda noqulay va ortiqcha harakat.
  2. Fon rejimida ishlash (useFetcher): O‘rningizdan qimirlamaysiz. Qo‘lingizni ko‘tarasiz, chaqqon ofitsiant sekin kelib buyurtmangizni olib ketadi va bir necha soniyadan so‘ng nonni stolga qo‘yadi. Siz o‘z joyingizda qolasiz, suhbat ham, sahifa ham uzilmaydi!

Veb-ilovalarda ko‘pincha foydalanuvchini boshqa sahifaga ko‘chirmasdan (redirectsiz) va URL manzilini o‘zgartirmasdan turib, serverdagi action yoki loader bilan orqa fonda ma'lumot almashish talab etiladi:

  • Ro‘yxatdagi elementni "Faol / Nofaol" (Toggle status) qilish;
  • Maqolaga "Like" yoki "Bookmark" bosish;
  • Savatchadagi mahsulot sonini bittaga oshirish (+ / -);
  • Sichqoncha ustiga borganda (Hover) popup ichiga ma'lumot yuklab kelish (fetcher.load).

React Router’ning useFetcher hook'i aynan mana shunday navigatsiyasiz fon operatsiyalari uchun yaratilgan.


useFetcher nima qila oladi?

const fetcher = useFetcher(); chaqirganimizda, u bizga mustaqil kichik "yordamchi agent" taqdim etadi:

sequenceDiagram
    autonumber
    actor User as Foydalanuvchi
    participant UI as CandidateRow (fetcher.Form)
    participant Action as toggleStatusAction()
    participant Server as Backend API
    participant Loader as candidatesLoader()

    User->>UI: "Faol qilish" tugmasini bosdi
    Note over UI: URL O'ZGARMAYDI! Sahifa siljimaydi.
    UI->>Action: fetcher.Form ma'lumotni action'ga uzatadi
    Action->>Server: POST /candidates/42/toggle-status
    Server-->>Action: Status: "ACTIVE"
    Action-->>Loader: Avtomatik Revalidation ishga tushadi
    Loader-->>UI: Yangilangan ro'yxat ekranda aks etadi

Fetcher'ning asosiy qurollari:

  1. fetcher.Form: Oddiy <Form> kabi ishlaydi, lekin eng katta farqi — u brauzer URL manzilini va tarixini (History) umuman o‘zgartirmaydi.
  2. fetcher.state: Ayni paytda orqa fonda nima sodir bo‘layotganini ko‘rsatadi ("idle", "submitting", "loading").
  3. fetcher.data: action yoki loaderdan qaytgan javob ma'lumotlarini qabul qiladi.
  4. fetcher.load('/path'): Istalgan sahifaga o‘tmasdan turib, boshqa route'ning loader funksiyasidan ma'lumot tortib kelish imkonini beradi.
  5. fetcher.submit(target, options): Dasturiy tarzda (tugma bosilmaganda ham, masalan onChange hodisasida) fon so‘rovini yuboradi.

1. Amaliy misol: Ro'yxatda statusni o'zgartirish (Toggle Status)

Tasavvur qiling, bizda nomzodlar ro‘yxati bor. Har bir nomzod qatorida uning holatini (Faol / Nofaol) o‘zgartiruvchi tugma mavjud.

1-qadam: Mustaqil CandidateRow komponenti

Har bir qatorga alohida useFetcher beramiz. Natijada birinchi nomzodning statusi o‘zgartirilayotganda, ikkinchi nomzodning tugmasi bloklanmaydi — har biri o‘zining mustaqil holatiga (Isolated state) ega bo‘ladi.

// src/components/CandidateRow.tsx
import { useFetcher } from "react-router-dom";

export interface Candidate {
  id: number;
  name: string;
  status: "ACTIVE" | "INACTIVE";
}

export function CandidateRow({ candidate }: { candidate: Candidate }) {
  // 1. Har bir qator uchun alohida fetcher ochamiz
  const fetcher = useFetcher();

  // Agar ayni paytda serverga so'rov ketayotgan bo'lsa
  const isUpdating = fetcher.state === "submitting";

  // Keyingi bo'ladigan statusni aniqlaymiz
  const nextStatus = candidate.status === "ACTIVE" ? "INACTIVE" : "ACTIVE";

  return (
    <div
      style={{
        display: "flex",
        alignItems: "center",
        justifyContent: "space-between",
        padding: "12px 16px",
        borderBottom: "1px solid #e5e7eb",
        background: candidate.status === "ACTIVE" ? "#f0fdf4" : "#fef2f2",
      }}
    >
      <div>
        <strong style={{ fontSize: "16px" }}>{candidate.name}</strong>
        <span
          style={{
            marginLeft: "12px",
            fontSize: "12px",
            padding: "2px 8px",
            borderRadius: "12px",
            background: candidate.status === "ACTIVE" ? "#22c55e" : "#ef4444",
            color: "#fff",
            fontWeight: "bold",
          }}
        >
          {candidate.status}
        </span>
      </div>

      {/* 2. URL'ni o'zgartirmaydigan fetcher.Form */}
      <fetcher.Form method="post" action={`/dashboard/candidates/${candidate.id}/toggle-status`}>
        <input type="hidden" name="newStatus" value={nextStatus} />

        <button
          type="submit"
          disabled={isUpdating}
          style={{
            padding: "6px 14px",
            borderRadius: "6px",
            border: "none",
            background: isUpdating ? "#9ca3af" : "#2563eb",
            color: "#fff",
            fontWeight: "bold",
            cursor: isUpdating ? "wait" : "pointer",
          }}
        >
          {isUpdating ? "Yangilanmoqda..." : `${nextStatus} ga o'tkazish`}
        </button>
      </fetcher.Form>
    </div>
  );
}

export default CandidateRow;

2-qadam: Statusni o'zgartiruvchi Action funksiyasi

Ushbu action ma'lumotlar bazasida statusni yangilaydi. E'tibor bering: biz return redirect(...) QILMAYMIZ! Chunki sahifadan chiqib ketishimiz kerak emas.

// src/pages/candidates/toggleStatusAction.ts
import type { ActionFunctionArgs } from "react-router-dom";

export async function toggleStatusAction({ request, params }: ActionFunctionArgs) {
  const { id } = params;
  const formData = await request.formData();
  const newStatus = formData.get("newStatus");

  // Serverga PATCH so'rovi jo'natamiz
  const response = await fetch(`https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${id}/status`, {
    method: "PATCH",
    headers: { "Content-Type": "application/json" },
    body: JSON.stringify({ status: newStatus }),
  });

  if (!response.ok) {
    throw new Response("Statusni o'zgartirishda xatolik yuz berdi", { status: 500 });
  }

  // Sahifani redirect qilmasdan, natijani return qilamiz
  return { success: true, updatedId: id, status: newStatus };
}

[!NOTE] toggleStatusAction tugashi bilanoq, React Router sahifadagi candidatesLoaderni avtomatik qayta chaqiradi (Avtomatik Revalidation). Natijada butun sahifa siljimagan holda, nomzodning rangi va yozuvi o‘z-o‘zidan yangilanadi!


2. Navigatsiyasiz ma'lumot yuklash: fetcher.load()

Tasavvur qiling, nomzodlar ro‘yxatida har bir nomzod ustiga sichqoncha kelganda (Hover) yoki "Batafsil" tugmasi bosilganda kichik modal oynada uning rezyumesini ko‘rsatmoqchisiz. Buning uchun yangi sahifaga o‘tish shart emas:

// src/components/CandidatePreview.tsx
import { useEffect } from "react";
import { useFetcher } from "react-router-dom";

export function CandidatePreview({ candidateId }: { candidateId: number }) {
  const fetcher = useFetcher();

  function handleOpenPopover() {
    // Sahifani o'zgartirmasdan turib, boshqa route'ning loader'ini chaqiramiz
    fetcher.load(`/dashboard/candidates/${candidateId}/preview`);
  }

  return (
    <div>
      <button onClick={handleOpenPopover}>Ko'rish</button>

      {fetcher.state === "loading" && <span>Yuklanmoqda...</span>}

      {fetcher.data && (
        <div className="preview-popup">
          <p>Telefon: {fetcher.data.phone}</p>
          <p>Tajriba: {fetcher.data.experience}</p>
        </div>
      )}
    </div>
  );
}

<Form> va fetcher.Form farqi

Xususiyat Oddiy <Form> fetcher.Form
URL manzili O‘zgaradi (Navigatsiya bo‘ladi) O‘zgarmaydi (Turgan joyida qoladi)
Brauzer tarixi (History) Yangi qadam qo‘shiladi yoki replace bo‘ladi Brauzer tarixiga hech narsa qo‘shilmaydi
Qachon ishlatiladi? Yangi sahifa ochiladigan asosiy formalar (Login, Create, Edit) Qator ichidagi kichik amallar (Like, Delete, Toggle, Cart)
Pending holat Global useNavigation orqali kuzatiladi Lokal fetcher.state orqali alohida kuzatiladi
Avtomatik Revalidation Ha, mavjud Ha, mavjud

Xulosa

  • useFetcher — bu URL manzilini va sahifani o‘zgartirmasdan turib, fonda loader va action funksiyalari bilan muloqot qilish vositasidir.
  • fetcher.Form har bir komponentga alohida, mustaqil fon formasini yaratish imkonini beradi.
  • fetcher.load() esa sahifalar orasida sakramasdan turib, boshqa marshrutlarning ma'lumotlarini yuklab kelishda tengsiz qulaylik yaratadi.
  • Bu vosita zamonaviy, silliq (Seamless) va qulay veb-ilovalarni barpo etishning ajralmas qismidir.