Seriya: TypeScript Basics Dars 22

Interface Merging

TypeScript'da declaration merging: bir xil nomli interface'lar qanday birlashadi, metod overload'lari, kutubxona type'larini kengaytirish va declare global.

22-dars

Interface Merging

TypeScript'da bir xil nomli ikkita interface e'lon qilsangiz, ular xato bermaydi — bitta interface'ga birlashadi (declaration merging). Bu birinchi qarashda g'alati tuyuladi, lekin aynan shu xususiyat tufayli siz o'zingiz yozmagan type'larni kengaytira olasiz: brauzerning Window obyekti, Express'ning Request obyekti, uchinchi tomon kutubxonalar type'lari.

❌ Merging bo'lmaganda nima bo'lardi:

// Siz window'ga analytics qo'shdingiz
window.analytics = createAnalytics(); // ❌ Property 'analytics' does not exist on type 'Window & typeof globalThis'.

// Yagona "yechim" — any, bu esa butun type xavfsizligini buzadi
(window as any).analytics = createAnalytics();

✅ Merging bilan:

// global.d.ts — import/export yo'q, demak global scope
interface Window {
  analytics: Analytics;
}

window.analytics = createAnalytics(); // ✅ type xavfsiz
window.analytics.track("click");      // ✅ autocomplete ishlaydi

Siz TypeScript'ning o'z Window type'ini o'zgartirmadingiz, balki unga qo'shimcha e'lon yozdingiz va ular birlashdi. interface va type alias o'rtasidagi eng muhim farq aynan shu.

Qanday ishlaydi?

1. Asosiy qoida

Bir scope'dagi bir xil nomli interface'lar barcha maydonlarini birlashtiradi:

interface User {
  id: number;
  name: string;
}

interface User {
  email: string;
}

// Natija: User = { id: number; name: string; email: string }

const u: User = { id: 1, name: "Ali", email: "[email protected]" }; // ✅
const bad: User = { id: 1, name: "Ali" };                      // ❌ Property 'email' is missing

2. Type alias birlashmaydi

type Product = { id: number };
type Product = { price: number }; // ❌ Duplicate identifier 'Product'.

Type alias — bitta nom, bitta ta'rif. Shu sababli kutubxona type'lari odatda interface bilan yoziladi: foydalanuvchi ularni kengaytira olishi uchun.

3. Bir xil maydon — bir xil type bo'lishi shart

interface Box {
  size: number;
}

interface Box {
  size: number; // ✅ aynan bir xil type — ruxsat
}

interface Box {
  size: string; // ❌ Subsequent property declarations must have the same type.
}

extendsdan farqi: u yerda maydonni toraytirish mumkin edi, merging'da esa type aynan bir xil bo'lishi kerak.

4. Metodlar overload'ga aylanadi

Bir xil nomli metodlar xato bermaydi, ular overload signature'larga aylanadi:

interface Formatter {
  format(value: number): string;
}

interface Formatter {
  format(value: Date): string;
}

// Natija:
// interface Formatter {
//   format(value: Date): string;    ← keyingi e'lon birinchi turadi
//   format(value: number): string;
// }

declare const f: Formatter;
f.format(42);         // ✅
f.format(new Date()); // ✅
f.format("text");     // ❌ No overload matches this call.

E'tibor bering: keyinroq yozilgan e'lonning overload'lari ro'yxat boshiga chiqadi, ya'ni ustuvorroq bo'ladi.

5. Kutubxona type'larini kengaytirish

Eng ko'p ishlatiladigan holat — Express'da req.user qo'shish (module augmentation):

// types/express.d.ts
import "express";

declare module "express-serve-static-core" {
  interface Request {
    user?: { id: number; role: "admin" | "user" };
  }
}
// routes.ts
app.get("/me", (req, res) => {
  req.user?.role; // ✅ TypeScript buni biladi
});

6. Module fayllarda global type'ni kengaytirish

Agar faylda import yoki export bo'lsa, u module hisoblanadi va undagi interface global Window bilan birlashmaydi — yangi, lokal Window yaratiladi:

// analytics.ts
export function track() {}

interface Window {
  analytics: Analytics; // ⚠️ xato yo'q, lekin bu global Window emas, lokal interface
}

window.analytics; // ❌ Property 'analytics' does not exist on type 'Window & typeof globalThis'.

✅ To'g'ri usul — declare global:

// analytics.ts
export function track() {}

declare global {
  interface Window {
    analytics: Analytics;
  }
}

window.analytics; // ✅

Eng ko'p uchraydigan xato

Tasodifan global type bilan birlashib ketish. TypeScript'ning lib.dom.d.ts faylida yuzlab global interface'lar bor: Comment, Event, Request, Response, Node, Element, Text, File, Location, History va boshqalar. Agar module bo'lmagan faylda (import/export yo'q) shu nomlardan birini ishlatsangiz, u sizning interface'ingiz emas, balki DOM type'i bilan jimgina birlashadi:

// blog.ts — import/export yo'q, demak global script
interface Comment {
  id: number;
  author: string;
  text: string;
}

const c: Comment = {
  id: 1,
  author: "Ali",
  text: "Zo'r maqola!",
}; // ❌ Type '{...}' is missing the following properties from type 'Comment':
   //    data, length, ownerDocument, appendData, ... va yana 50+ ta

Siz oddiy blog izohini yozmoqchi edingiz, lekin TypeScript uni DOM'dagi Comment node'i bilan birlashtirdi. Xato xabari esa juda chalkash: appendData, ownerDocument qayerdan keldi, tushunish qiyin.

Yechimlar:

// ✅ 1-usul: faylni module qilish — eng to'g'ri yo'l
export interface Comment {
  id: number;
  author: string;
  text: string;
}

// ✅ 2-usul: aniqroq nom berish
interface BlogComment {
  id: number;
  author: string;
  text: string;
}

// ✅ 3-usul: birlashishni xohlamasangiz, type alias ishlatish —
// u global nom bilan to'qnashsa, darhol "Duplicate identifier" xatosi chiqadi
type Comment = {
  id: number;
  author: string;
  text: string;
}; // ❌ Duplicate identifier 'Comment'. — kamida muammo ochiq ko'rinadi

Xulosa: merging — kuchli vosita, lekin u faqat siz ataylab kengaytirmoqchi bo'lgan joyda ishlatilishi kerak. Zamonaviy loyihalarda deyarli barcha fayllar module bo'lgani uchun, bu xato asosan eski skript fayllarda yoki .d.ts fayllarda uchraydi.