Seriya: TypeScript Basics Dars 90

DTO types

TypeScript'da DTO type'lar: serverdan keladigan JSON shakli bilan ilova ichidagi type'ni ajratish, mapper funksiya orqali o'girish va API qatlamida ishlatish.

90-dars

DTO types

DTO (Data Transfer Object) — bu chegaradan o'tayotgan ma'lumotning type'i: serverdan keladigan yoki serverga ketadigan JSON shakli. U ilova ichida ishlatadigan type'ingizdan (domain/entity) farq qiladi va shuni ajratib yozish kerak.

Nega farq qiladi

Backend'dan kelgan JSON ko'pincha frontend uchun noqulay:

{
  "user_id": 7,
  "full_name": "Ali Valiyev",
  "birth_date": "1998-04-12",
  "is_active": 1,
  "role_id": 2
}
  • snake_case nomlar
  • sana string
  • boolean o'rniga 1/0
  • rol nomi emas, raqam

Ilova ichida esa toza ma'lumot kerak.

1. DTO: serverdan keladigan aynan shakl

type UserDto = {
  user_id: number;
  full_name: string;
  birth_date: string;
  is_active: 0 | 1;
  role_id: 1 | 2 | 3;
};

DTO'ni chiroyli qilmaysiz, server qanday yuborsa shunday yozasiz.

2. Ilova ichidagi type

type User = {
  id: number;
  fullName: string;
  birthDate: Date;
  isActive: boolean;
  role: "admin" | "manager" | "user";
};

3. Mapper: DTO → ilova type'i

const roles = { 1: "admin", 2: "manager", 3: "user" } as const;

function toUser(dto: UserDto): User {
  return {
    id: dto.user_id,
    fullName: dto.full_name,
    birthDate: new Date(dto.birth_date),
    isActive: dto.is_active === 1,
    role: roles[dto.role_id],
  };
}

Teskari yo'nalish (serverga yuborish) uchun ham DTO:

type UpdateUserDto = {
  full_name?: string;
  is_active?: 0 | 1;
};

function toUpdateDto(
  data: Partial<Pick<User, "fullName" | "isActive">>
): UpdateUserDto {
  return {
    full_name: data.fullName,
    is_active: data.isActive === undefined ? undefined : data.isActive ? 1 : 0,
  };
}

Real misol: API qatlamida ishlatish

export async function getUser(id: number): Promise<User> {
  const dto = await fetchJson<UserDto>(`/api/users/${id}`);
  return toUser(dto);
}

Komponentlar va boshqa kod hech qachon UserDto'ni ko'rmaydi:

const user = await getUser(7);

user.fullName;                // ✅ camelCase
user.birthDate.getFullYear(); // ✅ haqiqiy Date
if (user.role === "admin") { /* ... */ }

Afzalligi

Backend full_name'ni name'ga o'zgartirsa, faqat UserDto va toUser'ni tuzatasiz. Ilovaning 50 ta komponenti tegilmaydi. DTO — tashqi o'zgarishlar bilan ilova ichi o'rtasidagi "amortizator".

Eslab qolish uchun

  • DTO = tarmoq orqali keladigan/ketadigan aynan shakl.
  • DTO'ni server qanday yuborsa, shunday yozing.
  • Mapper funksiya bilan ilova type'iga o'giring.
  • DTO faqat API qatlamida yashaydi, ichkariga kirmaydi.