Series: React Router Lesson 26

Index routes — Default child route

React Router'da Index routes: ota marshrutning bo'sh Outlet darchasiga standart (default) sahifani chiqarish, index propining qoidalari va arxitekturasi.

26-dars

Index routes — Default child route

Tasavvur qiling, siz kompyuteringizda yangi sotib olingan dastur papkasini ochdingiz. Papkani ochganingiz zahoti uning ichidagi birinchi asosiy hujjat — README.md yoki index.html hujjati avtomatik ravishda ekraningizda ochiladi. Siz alohida "mana shu ichki faylni och" deb buyruq bermadingiz, tizim o‘zi sizga boshlang‘ich standart (default) sahifani ko‘rsatib berdi.

Veb-serverlarda ham xuddi shunday: agar domen nomiga kirsangiz, server avtomatik tarzda index.html faylini qaytaradi.

React Router kutubxonasidagi Index route ham xuddi shu vazifani bajaradi. Agar foydalanuvchi ota route manziliga kirsa (masalan, /dashboard), lekin uning ichidagi qaysi bolakay sahifaga o‘tishini ko‘rsatmasa, Index route ota komponentdagi bo‘sh turgan <Outlet /> darchasiga avtomatik ravishda tushadigan standart (boshlang‘ich) sahifani belgilab beradi.


Index route nima uchun kerak?

Oldingi darslarimizda Nested routes va <Outlet /> komponentini o‘rgangan edik. Tasavvur qiling, sizda quyidagi tuzilma mavjud:

  • /dashboard — Ota route (ichida Sidebar, Header va <Outlet /> bor).
  • /dashboard/candidates — Nomzodlar ro‘yxati sahifasi.
  • /dashboard/settings — Tizim sozlamalari sahifasi.

Agar foydalanuvchi brauzer manziliga to‘g‘ridan-to‘g‘ri sayt.uz/dashboard deb yozib kelsa nima sodir bo‘ladi?

  • Ota layout chiziladi (Sidebar va Header ko‘rinadi);
  • Lekin URL’da aniq bolakay ko‘rsatilmagani sababli, layout ichidagi <Outlet /> darchasi bo‘m-bo‘sh (oq dog‘) bo‘lib qoladi!
graph TD
    subgraph Foydalanuvchi /dashboard manziliga kirganda
        A["/dashboard so'rovi"] --> B["DashboardLayout chiziladi"]
        B --> C["Sidebar va Header tayyor"]
        B --> D{"<Outlet /> ichiga nima tushadi?"}
        D -->|Index route bo'lmasa| E["❌ Bo'm-bo'sh oq joy qoladi"]
        D -->|Index route bo'lsa| F["✅ DashboardOverview (Statistika) avtomatik chiqadi"]
    end

Ana shu bo‘sh joyga avtomatik tarzda umumiy statistika, yangiliklar yoki asboblar paneli chiqib turishi uchun Index route ishlatiladi.


Index route sintaksisi

Index route e'lon qilinganda path atributi umuman yozilmaydi. Uning o‘rniga maxsus index kalit so‘zi yoziladi:

import { Routes, Route } from 'react-router-dom';
import DashboardLayout from './layouts/DashboardLayout';
import DashboardOverview from './pages/DashboardOverview'; // Standart sahifa
import CandidatesList from './pages/CandidatesList';
import SettingsPage from './pages/SettingsPage';

export default function AppRoutes() {
  return (
    <Routes>
      <Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
        
        {/* --- INDEX ROUTE --- */}
        {/* URL aynan '/dashboard' bo'lganda ushbu komponent <Outlet /> ichiga tushadi */}
        <Route index element={<DashboardOverview />} />

        {/* Boshqa bolakay route'lar */}
        <Route path="candidates" element={<CandidatesList />} />
        <Route path="settings" element={<SettingsPage />} />

      </Route>
    </Routes>
  );
}

Index route'ning 3 ta oltin qoidasi

[!IMPORTANT] 1. path atributi yozilmaydi:
Index route'da path="/dashboard" deb qayta yozish xato hisoblanadi. index xossasi ota route'ning manzilini avtomatik ravishda meros qilib oladi.

[!NOTE] 2. Bolakay (Child) route'lari bo‘lmaydi:
Index route o‘z navbatida ota bo‘la olmaydi — uning ichiga yana boshqa ichki <Route>lar joylab bo‘lmaydi. U har doim marshrutlar shajarasining oxirgi bargi (leaf node) hisoblanadi.

[!TIP] 3. Ota marshrutning aniq nusxasi:
Index route faqat va faqat URL manzili ota yo‘l bilan 100% bir xil bo‘lgandagina chiziladi. Masalan, URL /dashboard bo‘lsa DashboardOverview ishlaydi, agar /dashboard/candidates bo‘lsa, u darhol o‘chib o‘rnini CandidatesListga bo‘shatib beradi.


Amaliy misol: Dashboard boshqaruv paneli

Keling, real loyihadagi boshqaruv sahifasini ko‘ramiz.

1-qadam: Index sahifa komponenti (DashboardOverview.tsx)

export default function DashboardOverview() {
  return (
    <div className="space-y-6">
      <h2 className="text-2xl font-bold text-slate-800">Umumiy ko‘rsatkichlar</h2>
      
      {/* Tezkor statistik kartochkalar */}
      <div className="grid grid-cols-1 md:grid-cols-3 gap-6">
        <div className="p-6 bg-indigo-50 border border-indigo-100 rounded-xl">
          <p className="text-sm font-medium text-indigo-600">Jami nomzodlar</p>
          <p className="text-3xl font-extrabold text-indigo-950 mt-2">128 nafar</p>
        </div>

        <div className="p-6 bg-emerald-50 border border-emerald-100 rounded-xl">
          <p className="text-sm font-medium text-emerald-600">Suhbat bosqichida</p>
          <p className="text-3xl font-extrabold text-emerald-950 mt-2">14 nafar</p>
        </div>

        <div className="p-6 bg-amber-50 border border-amber-100 rounded-xl">
          <p className="text-sm font-medium text-amber-600">Yangi rezyumelar</p>
          <p className="text-3xl font-extrabold text-amber-950 mt-2">7 ta</p>
        </div>
      </div>
    </div>
  );
}

2-qadam: Asosiy router konfiguratsiyasi

// AppRoutes.tsx
import { Routes, Route } from 'react-router-dom';
import DashboardLayout from './layouts/DashboardLayout';
import DashboardOverview from './pages/DashboardOverview';
import CandidatesList from './pages/CandidatesList';

export default function AppRoutes() {
  return (
    <Routes>
      <Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
        {/* /dashboard ga kirilganda aynan shu sahifa chiqadi */}
        <Route index element={<DashboardOverview />} />
        
        {/* /dashboard/candidates ga kirilganda bu sahifa chiqadi */}
        <Route path="candidates" element={<CandidatesList />} />
      </Route>
    </Routes>
  );
}

Keng tarqalgan xato

[!CAUTION] XATO:

{/* ❌ Xato yozilish: index bilan birga path ishlatish */}
<Route index path="/dashboard" element={<DashboardOverview />} />

React Router bunday holatda konsolda ogohlantirish beradi:
"An index route cannot have a path! Remove path="/dashboard" and use just index."

To‘g‘ri yozilish:

{/* ✅ To'g'ri yozilish */}
<Route index element={<DashboardOverview />} />

Xulosa

  • Index route — ota marshrutning URL manziliga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilinganda <Outlet /> darchasini bo‘sh qoldirmasdan standart sahifani ko‘rsatish usulidir.
  • U har doim index (yoki index={true}) ko‘rinishida belgilanadi.
  • Uning alohida path atributi yoki bolakaylari bo‘lmaydi.