Dynamic route segments — :id kabi parametrlar
React Router'da Dynamic route segments (yo'l parametrlari): :id sintaksisi, useParams hook'i, ko'p qavatli parametrlar va TypeScript bilan xavfsiz ma'lumot olish.
27-dars
Dynamic route segments — :id kabi parametrlar
Tasavvur qiling, siz tuman pasport bo‘limida bosh mutaxassissiz. Har kuni bo‘limga yuzlab fuqarolar murojaat qiladi. Har bir fuqaroning pasport raqami (ID), ismi-sharifi va ma'lumotlari turlicha, lekin ularning barchasini ko‘rib chiqadigan bitta umumiy xona va bitta yagona anketa formasi bor.
Siz har bitta fuqaro kelishi uchun binoda alohida 500 ta yangi xona qurib chiqmaysiz-ku? Shunchaki xona eshigiga "Anketa: [ID]" deb yozib qo‘yasiz. Kim kirib kelishidan qat'i nazar, shaxsning ID raqamiga qarab bitta forma ichida uning barcha ma'lumotlari ekranga chiqariladi.
Veb-ilovalarda ham xuddi shunday! Agar tizimingizda 1 000 ta nomzod yoki 10 000 ta tovar bo‘lsa, ularning har biriga alohida fayl (candidate1.tsx, candidate2.tsx...) yaratib chiqish imkonsizdir.
React Router’da bunday muammoni hal qilish uchun Dynamic route segments (dinamik yo‘l segmentlari) ishlatiladi. URL manzilining o‘sha qismi har safar har xil bo‘lishi mumkin, lekin bitta komponent ularning barchasini qabul qilib, mos ma'lumotni ko‘rsataveradi.
Dinamik segment qanday e'lon qilinadi?
Marshrut yo‘lida (path) o‘zgaruvchan bo‘lishi kerak bo‘lgan qism oldiga ikki nuqta : belgisi qo‘yiladi:
<Route path="/candidates/:id" element={<CandidateDetail />} />
Bu yerda :id o‘rniga foydalanuvchi qanday manzil yozishidan qat'i nazar, React Router ushbu yo‘lga mos keluvchi deb topadi:
/candidates/1$\rightarrow$id = "1"/candidates/42$\rightarrow$id = "42"/candidates/john-doe$\rightarrow$id = "john-doe"
graph LR
URL["URL: /candidates/15"] --> Match["React Router moslaydi: /candidates/:id"]
Match --> Param["Parametr: { id: '15' }"]
Param --> Comp["CandidateDetail komponenti"]
Parametrni komponent ichida o‘qib olish: useParams
URL orqali kelayotgan dinamik qiymatni komponent ichida tutib olish uchun React Router'ning useParams hook'i ishlatiladi:
import { useParams } from 'react-router-dom';
function CandidateDetail() {
const params = useParams();
console.log(params); // { id: "15" }
return <div>Nomzod ID: {params.id}</div>;
}
[!NOTE]
useParams()doimo qiymatlarnistring(matn) ko‘rinishida qaytaradi. Agar sizga raqam kerak bo‘lsa, uniNumber(id)orqali songa o‘tkazib olish lozim.
TypeScript bilan to‘liq xavfsiz (Type-Safe) yozish
TypeScript loyihalarida parametrlar nomini aniq belgilab olish xatoliklarning oldini oladi:
import { useParams } from 'react-router-dom';
// 1. Parametrlar interfeysi
type CandidateRouteParams = {
id: string;
};
export default function CandidateDetail() {
// 2. useParams generigiga tipni beramiz
const { id } = useParams<CandidateRouteParams>();
return (
<div>
<h2>Nomzod ID: {id}</h2>
</div>
);
}
Amaliy loyiha: Nomzodning shaxsiy sahifasi
Keling, nomzod ro‘yxatidan uning shaxsiy kartasiga o‘tuvchi to‘liq komponentni ko‘ramiz.
1-qadam: Router konfiguratsiyasi (AppRoutes.tsx)
import { Routes, Route } from 'react-router-dom';
import CandidatesList from './pages/CandidatesList';
import CandidateDetail from './pages/CandidateDetail';
export default function AppRoutes() {
return (
<Routes>
<Route path="/candidates" element={<CandidatesList />} />
{/* Dinamik segment: :id */}
<Route path="/candidates/:id" element={<CandidateDetail />} />
</Routes>
);
}
2-qadam: Ro‘yxat sahifasi (CandidatesList.tsx)
import { Link } from 'react-router-dom';
const CANDIDATES = [
{ id: 101, name: 'Aziz Rahimov', role: 'Frontend Dasturchi' },
{ id: 102, name: 'Malika Karimova', role: 'UI/UX Dizayner' },
{ id: 103, name: 'Bobur Aliyev', role: 'Backend Dasturchi' },
];
export default function CandidatesList() {
return (
<div className="p-8 max-w-2xl mx-auto">
<h1 className="text-2xl font-bold mb-6 text-slate-800">Nomzodlar ro‘yxati</h1>
<div className="space-y-3">
{CANDIDATES.map((c) => (
<Link
key={c.id}
to={`/candidates/${c.id}`}
className="flex items-center justify-between p-4 bg-white border border-slate-200 rounded-xl hover:border-indigo-500 hover:shadow-sm transition-all"
>
<div>
<p className="font-semibold text-slate-900">{c.name}</p>
<p className="text-sm text-slate-500">{c.role}</p>
</div>
<span className="text-indigo-600 font-medium text-sm">Profil →</span>
</Link>
))}
</div>
</div>
);
}
3-qadam: Dinamik sahifa komponenti (CandidateDetail.tsx)
import { useState, useEffect } from 'react';
import { useParams, Link } from 'react-router-dom';
interface CandidateData {
id: number;
name: string;
role: string;
bio: string;
status: string;
}
export default function CandidateDetail() {
const { id } = useParams<{ id: string }>();
const [candidate, setCandidate] = useState<CandidateData | null>(null);
const [loading, setLoading] = useState(true);
useEffect(() => {
// URL'dagi id o'zgarganda serverdan ma'lumot olib kelamiz
setLoading(true);
const timer = setTimeout(() => {
setCandidate({
id: Number(id),
name: id === '101' ? 'Aziz Rahimov' : 'Noma’lum nomzod',
role: 'Frontend Dasturchi',
bio: 'React, TypeScript va Tailwind bo‘yicha 4 yillik tajribaga ega.',
status: 'Suhbat bosqichida',
});
setLoading(false);
}, 600);
return () => clearTimeout(timer);
}, [id]);
if (loading) {
return <div className="p-8 text-center text-slate-500">Nomzod ma'lumotlari yuklanmoqda...</div>;
}
if (!candidate) {
return <div className="p-8 text-center text-red-500">Nomzod topilmadi!</div>;
}
return (
<div className="p-8 max-w-xl mx-auto bg-white border border-slate-200 rounded-2xl shadow-sm">
<Link to="/candidates" className="text-sm text-indigo-600 hover:underline mb-4 inline-block">
← Barcha nomzodlarga qaytish
</Link>
<div className="flex items-center gap-4 mt-2">
<div className="w-16 h-16 rounded-full bg-indigo-100 text-indigo-700 flex items-center justify-center font-bold text-2xl">
{candidate.name.charAt(0)}
</div>
<div>
<h1 className="text-2xl font-bold text-slate-900">{candidate.name}</h1>
<p className="text-slate-500">{candidate.role} (ID: #{candidate.id})</p>
</div>
</div>
<div className="mt-6 pt-6 border-t border-slate-100">
<h3 className="font-semibold text-slate-800 mb-2">Qisqacha ma'lumot</h3>
<p className="text-slate-600 text-sm leading-relaxed">{candidate.bio}</p>
</div>
<div className="mt-6 flex justify-between items-center">
<span className="px-3 py-1 bg-emerald-100 text-emerald-800 text-xs font-semibold rounded-full">
{candidate.status}
</span>
</div>
</div>
);
}
Bitta yo‘lda bir nechta dinamik segmentlar
React Router bitta yo‘l ichida istalgancha parametrlar qo‘yishga ruxsat beradi:
<Route path="/departments/:deptId/candidates/:candidateId" element={<DepartmentCandidate />} />
Bu holatda useParams() obyekti quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
const { deptId, candidateId } = useParams<{ deptId: string; candidateId: string }>();
// Masalan: URL '/departments/tech/candidates/42' bo'lsa:
// deptId -> "tech"
// candidateId -> "42"
Dinamik segmentlarning asosiy afzalliklari
- Masshtablilik (Scalability): Minglab sahifalar uchun bitta komponent yetarli.
- SEO va User Experience: Har bir obyekt o‘zining aniq, nusxalab do‘stlarga yuborish mumkin bo‘lgan havolasiga ega bo‘ladi.
- Nomi erkin:
:idshunchaki qulay nom, xohlasangiz:username,:slug,:sku,:fileIddeb nomlashingiz mumkin.
Xulosa
- Dynamic route segments (
:id) — URL'dagi o‘zgaruvchan qiymatlarni bitta qolip komponent orqali qabul qilish mexanizmi. useParams()hook'i — o‘sha dinamik qismlarni obyektdan ajratib olish uchun xizmat qiladi.- URL'dagi qiymat doimo matn (
string) bo‘ladi, sonlar bilan ishlaganda uniNumber(id)qilish tavsiya etiladi.