Series: React Router Lesson 28

useParams — URL parametrlarini olish

React Router'da useParams hook'i: dinamik yo'l parametrlarini ajratib olish, string qiymatlar bilan ishlash, useEffect dependensiyasi va TypeScript genericlari.

28-dars

useParams — URL parametrlarini olish

Tasavvur qiling, siz katta ko‘p qavatli biznes markazida xat tarqatuvchi (pochta xodimi) bo‘lib ishlaysiz. Markazga yangi muhrlangan xat keldi va konvert ustida: "Qabul qiluvchi xonasi: 42" deb yozilgan. Siz xatdagi manzilni o‘qiysiz-da, to‘g‘ri 42-xona eshigini taqillatib, xatni aynan o‘sha xona egasiga topshirasiz.

React Router’dagi useParams hook’i xuddi ana shu pochta xodimiga o‘xshaydi. Foydalanuvchi brauzer manziliga /candidates/42 deb yozganida, o‘sha 42 qiymati URL ichida yashirinib keladi. useParams esa uni URL ichidan chaqqonlik bilan sug‘urib olib, sizning React komponentingizga foydalanish uchun taqdim etadi.


useParams qanday ishlaydi?

useParams hook'i joriy URL’ning marshrut qolipidagi (:paramName) barcha dinamik segmentlarini kalit-qiymat (key: value) juftligi ko‘rinishidagi JavaScript obyekti sifatida qaytaradi:

import { useParams } from 'react-router-dom';

function CandidateDetail() {
  const params = useParams();
  console.log(params); // Masalan: { id: "42" }

  return <div>Nomzod ID: {params.id}</div>;
}

Agar marshrutingiz quyidagicha e'lon qilingan bo‘lsa:

<Route path="/candidates/:id" element={<CandidateDetail />} />

U holda obyektning kaliti aynan :id so‘ziga mos ravishda { id: "..." } bo‘ladi.

flowchart LR
    A["Brauzer URL: /candidates/77"] --> B["Route shabloni: /candidates/:id"]
    B --> C["useParams()"]
    C --> D["Natija: { id: '77' }"]

useParamsning 3 ta eng muhim texnik qoidasi

1. Qiymat DOIMO matn (string) ko‘rinishida bo‘ladi!

Bu boshlovchi dasturchilar eng ko‘p qoqiladigan joydir. Agar URL /candidates/77 bo‘lsa ham, id qiymati son 77 emas, balki matn "77" bo‘ladi!

const { id } = useParams();

console.log(typeof id); // "string"

// ❌ XATO: Strict tenglik ishlamay qoladi!
if (id === 77) { ... } // Doimo false!

// ✅ TO'G'RI: Songa o'tkazib solishtiramiz
if (Number(id) === 77) { ... }

[!WARNING] Agar parametr ustida matematik hisob-kitoblar qilmoqchi bo‘lsangiz yoki ma'lumotlar bazasiga number jo‘natishingiz kerak bo‘lsa, doimo Number(id) yoki parseInt(id, 10) orqali songa o‘giring.


2. useEffect dependensiyasida idni ko‘rsatish shart!

Tasavvur qiling, siz nomzodning sahifasidasiz (/candidates/10). Sahifaning pastida "Keyingi nomzodga o‘tish" degan tugma bor. Foydalanuvchi uni bossa, URL /candidates/11 ga o‘zgaradi.

Komponent sahifadan o‘chmaydi (unmount bo‘lmaydi), shunchaki uning parametri o‘zgaradi! Agar useEffect massivida id ko‘rsatilmagan bo‘lsa, komponent yangi nomzod ma'lumotlarini serverdan qayta yuklamay qotib qoladi:

// ✅ TO'G'RI: id o'zgarganda yangi ma'lumot yuklanadi
useEffect(() => {
  fetchCandidateData(id);
}, [id]); // <-- id o'zgarishi poylab turiladi!

3. TypeScript bilan Type-Safe yozish

TypeScript'da useParams generic qabul qiladi. Bu orqali siz qaysi parametrlar kelishini aniq belgilab qo‘yishingiz mumkin:

import { useParams } from 'react-router-dom';

type RouteParams = {
  id: string;
};

export default function CandidateDetail() {
  // Generic orqali id mavjudligini kafolatlaymiz:
  const { id } = useParams<RouteParams>();

  return <h1>Nomzod raqami: {id}</h1>;
}

Amaliy misol: Serverdan ma'lumot yuklovchi to‘liq komponent

Keling, HRMS tizimida useParams yordamida nomzod ma'lumotlarini yuklovchi, xatolik va yuklanish (loading) holatlarini hisobga oluvchi to‘liq TypeScript komponentini yaratamiz:

import { useEffect, useState } from 'react';
import { useParams, Link } from 'react-router-dom';

interface Candidate {
  id: string;
  name: string;
  position: string;
  experienceYears: number;
  email: string;
}

export default function CandidateDetailPage() {
  // 1. URL'dagi :id parametrini ajratib olamiz
  const { id } = useParams<{ id: string }>();

  const [candidate, setCandidate] = useState<Candidate | null>(null);
  const [loading, setLoading] = useState<boolean>(true);
  const [error, setError] = useState<string | null>(null);

  useEffect(() => {
    if (!id) return;

    setLoading(true);
    setError(null);

    // Serverga API so'rov yuborishni simulyatsiya qilamiz
    const timer = setTimeout(() => {
      // Masalan, faqat 1 dan 100 gacha bo'lgan ID'lar mavjud deb tasavvur qilamiz
      const candidateIdNum = Number(id);

      if (isNaN(candidateIdNum) || candidateIdNum > 100) {
        setError(`ID #${id} bo‘yicha nomzod topilmadi.`);
        setCandidate(null);
      } else {
        setCandidate({
          id,
          name: id === '77' ? 'Alisher Usmonov' : `Nomzod #${id}`,
          position: 'Senior React / TypeScript Developer',
          experienceYears: 5,
          email: `candidate_${id}@hrms.uz`,
        });
      }
      setLoading(false);
    }, 500);

    return () => clearTimeout(timer);
  }, [id]); // id o'zgarsa, useEffect yana qaytadan ishga tushadi

  // 1. Yuklanish holati
  if (loading) {
    return (
      <div className="p-8 text-center">
        <div className="inline-block animate-spin w-8 h-8 border-4 border-indigo-600 border-t-transparent rounded-full mb-2"></div>
        <p className="text-slate-500 text-sm">Nomzod ma'lumotlari yuklanmoqda...</p>
      </div>
    );
  }

  // 2. Xatolik holati (Nomzod topilmaganda)
  if (error || !candidate) {
    return (
      <div className="p-8 max-w-md mx-auto text-center">
        <div className="p-4 bg-red-50 border border-red-200 text-red-700 rounded-xl mb-4">
          <p className="font-semibold">{error || 'Xatolik yuz berdi'}</p>
        </div>
        <Link to="/candidates" className="text-indigo-600 hover:underline text-sm font-medium">
          &larr; Nomzodlar ro‘yxatiga qaytish
        </Link>
      </div>
    );
  }

  // 3. Muvaffaqiyatli ma'lumot holati
  return (
    <div className="max-w-xl mx-auto p-6 bg-white border border-slate-200 rounded-2xl shadow-sm">
      <div className="flex justify-between items-center pb-4 mb-4 border-b border-slate-100">
        <div>
          <h1 className="text-2xl font-bold text-slate-800">{candidate.name}</h1>
          <p className="text-indigo-600 text-sm font-medium">{candidate.position}</p>
        </div>
        <span className="px-3 py-1 bg-slate-100 text-slate-700 font-mono text-xs font-semibold rounded-lg">
          ID: {candidate.id}
        </span>
      </div>

      <div className="space-y-3 text-sm text-slate-600">
        <p><strong>Elektron pochta:</strong> {candidate.email}</p>
        <p><strong>Umumiy tajriba:</strong> {candidate.experienceYears} yil</p>
      </div>

      <div className="mt-6 pt-4 border-t border-slate-100 flex justify-between">
        <Link to="/candidates" className="text-slate-500 hover:text-slate-800 text-sm">
          &larr; Ortga
        </Link>
        {/* Keyingi nomzodga o'tish testi */}
        <Link
          to={`/candidates/${Number(candidate.id) + 1}`}
          className="text-indigo-600 hover:text-indigo-800 text-sm font-medium"
        >
          Keyingi nomzod (#{Number(candidate.id) + 1}) &rarr;
        </Link>
      </div>
    </div>
  );
}

Bir nechta parametrlarni bir vaqtda olish

Agar route ichma-ich yoki murakkab bo‘lsa:

<Route path="/company/:companyId/candidates/:candidateId" element={<EmployeePage />} />

useParams ikkala parametrni ham bitta obyektda qaytaradi:

const { companyId, candidateId } = useParams<{
  companyId: string;
  candidateId: string;
}>();

console.log(companyId);   // "epam"
console.log(candidateId); // "104"

Xulosa

  • useParams — React Router’da dinamik URL parametrlarini (:id, :username) ajratib beruvchi asosiy hook.
  • U qaytargan qiymatlar har doim matn (string) bo‘ladi.
  • Parametr o‘zgarganda ma'lumotlarni qayta yuklash uchun uni useEffect dependency massiviga kiritish shart!