Series: React Router Lesson 31

Relative navigation — Nisbiy path orqali navigatsiya

React Router'da Nisbiy navigatsiya (Relative navigation): absolyut va nisbiy yo'llar farqi, '..' va '.' belgilari, hamda relative='route' va relative='path' xossalari.

31-dars

Relative navigation — Nisbiy path orqali navigatsiya

Tasavvur qiling, siz katta mehmonxonaning 2-qavatidagi 15-xonadasiz. Do‘stingizga o‘zingiz turgan joydan boshqa xonaga qanday o‘tishni tushuntirishning 2 xil yo‘li bor:

  1. Mutlaq (Absolyut) manzil: Mehmoxonaning bosh ko‘chasidan boshlab to‘liq manzilni aytasiz: "O‘zbekiston, Toshkent shahri, Amir Temur ko‘chasi, 45-uy, 2-qavat, 16-xona".
  2. Nisbiy manzil: O‘zingiz turgan joydan kelib chiqib, qisqa va tez aytasiz: "Shu yo‘lak bo‘yicha o‘ngdagi keyingi xona" yoki "Bitta eshik orqaga".

React Router’da ham aynan shunday! Agar siz havolalaringizga doimo eng boshidan boshlab to‘liq manzil yozib chiqsangiz (/dashboard/candidates/15/edit), bu Absolyut (Absolute) path bo‘ladi. Agar ayni paytda turgan sahifangizdan kelib chiqib qisqa yo‘l ko‘rsatsangiz (edit yoki ..), bu Nisbiy (Relative) navigatsiya deb ataladi.


Absolyut va Nisbiy yo‘llar farqi

React Router’dagi <Link>, <NavLink> va navigate() funksiyalari yo‘lning qanday yozilishiga qarab yo‘nalishni avtomatik aniqlaydi:

graph TD
    A["Yo'l qanday boshlangan?"] --> B{"Boshida '/' bormi?"}
    B -->|Ha: '/dashboard/candidates'| C["ABSOLYUT YO'L<br/>(Saytning boshidan hisoblanadi)"]
    B -->|Yo'q: 'edit' yoki '..'| D["NISBIY YO'L<br/>(Hozirgi turgan joydan hisoblanadi)"]

Asosiy qoida:

  • / (slesh) bilan boshlansa $\rightarrow$ Absolyut yo‘l. Ilovaning eng ildizidan (root) hisoblanadi.
  • / (slesh) bilan boshlanmasa $\rightarrow$ Nisbiy yo‘l. Ayni paytdagi joriy URL yoki marshrutga nisbatan hisoblanadi.

Maxsus nisbiy belgilar

Xuddi kompyuteringiz terminalida papkalar orasida harakatlangandek (cd .., cd ./subfolder), React Router’da ham quyidagi belgilar ishlatiladi:

  1. nomi (masalan, edit): Joriy sahifaning ichidagi bolakay sahifaga o‘tish.
  2. .. (ikkita nuqta): Bitta qadam yuqoriga (ota manzilga) qaytish.
  3. ../..: Ikkita qadam yuqoriga chiqish.
  4. . (bitta nuqta): Aynan joriy joyning o‘zi (odatda query parametrlarni yangilashda ishlatiladi).

Amaliy misol: Nomzod kartochkasi

Tasavvur qiling, biz quyidagi manzildamiz:
https://hrms.uz/dashboard/candidates/15

Shu sahifadan turib turli yo‘nalishlarga o‘tamiz:

import { Link, useNavigate } from 'react-router-dom';

export default function CandidateDetail() {
  const navigate = useNavigate();

  const handleSaveAndBack = () => {
    // 1 qadam yuqoriga (ro'yxatga: /dashboard/candidates) qaytamiz:
    navigate('..');
  };

  return (
    <div className="p-6 bg-white rounded-xl shadow-sm border border-slate-200">
      <h2 className="text-xl font-bold mb-4">Nomzod #15</h2>

      <div className="flex gap-4">
        {/* 1. /dashboard/candidates/15/edit manziliga o'tadi */}
        <Link
          to="edit"
          className="px-4 py-2 bg-indigo-600 text-white rounded-lg text-sm"
        >
          Tahrirlash sahifasiga o‘tish
        </Link>

        {/* 2. /dashboard/candidates ro'yxatiga qaytadi */}
        <button
          onClick={handleSaveAndBack}
          className="px-4 py-2 bg-slate-100 text-slate-700 rounded-lg text-sm"
        >
          &larr; Ro‘yxatga qaytish (..)
        </button>
      </div>
    </div>
  );
}

Katta imkoniyat: relative="route" vs relative="path"

.. (yuqoriga chiqish) amali bajarilganda juda qiziq va muhim holat yuzaga keladi. React Router’da orqaga qaytishning 2 xil mezoni mavjud:

// 1-usul: Route daraxti bo'yicha (Standart)
<Link to=".." relative="route">Orqaga</Link>

// 2-usul: URL segmentlari bo'yicha
<Link to=".." relative="path">Orqaga</Link>

Bu ikki mezon qanday farq qiladi?

Tasavvur qiling, sizda quyidagi marshrutlar daraxti bor:

<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
  {/* candidates va uning bolakayi :id */}
  <Route path="candidates/:id" element={<CandidateDetail />} />
</Route>

Bu yerda e'tibor bering: candidates/:id ikkita URL segmentidan iborat, lekin u bitta <Route> ichida e'lon qilingan!

Foydalanuvchi /dashboard/candidates/15 sahifasida turib to=".." qilsa nima bo‘ladi?

  1. relative="route" (Marshrut shajarasi bo‘yicha):
    Ushbu komponentning ota Route'i kim? Bu — /dashboard! Shuning uchun u to‘g‘ridan-to‘g‘ri /dashboard sahifasiga sakrab o‘tadi.

  2. relative="path" (URL segmentlari bo‘yicha):
    U URL manzilining oxirgi bitta segmentini (/15) kesib tashlaydi va natijada /dashboard/candidates sahifasiga qaytadi!

[!TIP] Qachon qaysi birini ishlatish kerak?
Agar siz URL manzilidan shunchaki oxirgi so‘zni o‘chirib bitta pog‘ona orqaga qaytmoqchi bo‘lsangiz, relative="path" opsiyasidan foydalanish tavsiya etiladi:
<Link to=".." relative="path">Orqaga</Link>


Eng ko‘p uchraydigan xato

[!CAUTION] Adashib boshlang‘ich / (slesh) qo‘yib yuborish!

{/* ❌ XATO: /edit deb yozilsa, sayt ildizidagi https://hrms.uz/edit ga ketib qoladi! */}
<Link to="/edit">Tahrirlash</Link>

{/* ✅ TO'G'RI: Bosh sleshsiz yozilsa, /dashboard/candidates/15/edit ga to'g'ri boradi */}
<Link to="edit">Tahrirlash</Link>

Nisbiy navigatsiyaning 3 ta katta afzalligi

  1. Moslashuvchanlik (Refactoring osonligi): Agar ertaga rahbaringiz /dashboard manzilini /admin deb o‘zgartirsa, nisbiy yozilgan havolalarni (to="edit", to="..") bittalab o‘zgartirib chiqishingiz shart emas — ular yangi ota yo‘lga avtomatik moslashadi.
  2. Qisqa va toza kod: /dashboard/candidates/:id/edit deb cho‘zilib o‘tirmaysiz, shunchaki edit deb yozasiz.
  3. Modullilik: Komponentni boshqa loyihaga yoki boshqa URL qatlamiga ko‘chirganda ham ichki havolalar uzilib qolmaydi.

Xulosa

  • Nisbiy yo‘l — / sleshsiz yoziladi va ayni paytdagi URL manzildan hisoblanadi.
  • .. — bitta pog‘ona tepaga ko‘tarilish imkonini beradi.
  • relative="path" — URL bo‘yicha orqaga qaytishni ta'minlaydi, relative="route" esa Route shajarasi bo‘yicha ota komponentga qaytaradi.