Series: React Router Lesson 59

Deferred data va Await — Asinxron ma'lumotlarni render qilish

React Router'da deferred data: defer funksiyasi, <Await> komponenti, React Suspense bilan ma'lumotlarni oqimli (streaming) render qilish va perceived performance'ni oshirish.

59-dars

Deferred data va Await — Asinxron ma'lumotlarni render qilish

Tasavvur qiling, siz restoranga tushlik qilgani kirdingiz. Ofitsiant dasturxonga issiq asosiy taomni 2 daqiqada keltirib qo‘ydi. Maxsus tayyorlanadigan murakkab shirinlik esa yana 5 daqiqadan keyin olib kelinishi aytildi. Siz och o‘tirmaysiz — asosiy taomni yeb turasiz, shirinlik tayyor bo‘lganda esa u dasturxonga qo‘shiladi.

Agar ofitsiant: "Barcha taomlar, jumladan shirinlik ham tayyor bo‘lmaguncha sizga hech narsa bermaymiz" deb 7 daqiqa bo‘sh stol qarshisida o‘tirishga majbur qilsa — bu eng yomon restoran xizmati bo‘lar edi.

Veb-ilovalarda ham sahifadagi ma'lumotlar ikkita toifaga bo‘linadi:

  1. Kritik (Asosiy) ma'lumotlar: Sahifa darhol ochilishi uchun shart bo‘lgan ma'lumotlar (masalan: nomzodning ismi, lavozimi, profili). Ular tez yuklanadi.
  2. Sekin (Og‘ir) ma'lumotlar: Katta analitik jadvallar, diagrammalar, uchinchi tomon API'laridan keluvchi qo‘shimcha statistikalar. Ular 2-3 soniya vaqt olishi mumkin.

Agar loader ichida hamma narsani await qilib kutib o‘tirsak, foydalanuvchi sekin ma'lumot kelguncha bo‘sh oq ekranni kutib o‘tiradi. Deferred data (defer va <Await>) — bu tezkor asosiy ma'lumotlar kelishi bilan sahifani bir zumda ochish, sekin ma'lumotlarni esa orqa fonda yuklab, tayyor bo‘lgach sekin ekranga chiqarish (Streaming) texnologiyasidir.


Jarayon qanday ishlaydi?

React Router Data API uchlik mexanizmi asosida ishlaydi:

sequenceDiagram
    autonumber
    actor User as Foydalanuvchi
    participant Loader as candidateDetailLoader()
    participant Comp as CandidateDetail UI
    participant Suspense as <Suspense> & <Await>

    User->>Loader: Sahifaga o'tdi (/candidates/42)
    Loader->>Loader: 1. Tezkor ma'lumot await qilinadi (nomzod profili: 100ms)
    Loader->>Loader: 2. Sekin statistika await qilinmaydi (promis holida qoladi)
    Loader-->>Comp: defer({ candidate, stats: statsPromise }) qaytariladi
    Comp-->>User: Sahifa darhol ochiladi! Nomzod profili ko'rinadi.
    Comp->>Suspense: Og'ir qismda fallback ko'rsatiladi (Skeleton)
    Note over Suspense: 1.5 soniyadan so'ng statsPromise tayyor bo'ldi
    Suspense-->>User: Diagramma va statistika silliq paydo bo'ladi
  1. defer() funksiyasi: Loader ichida tezkor ma'lumotni await qilib olamiz, sekin ma'lumotni esa promis (Promise) holatida defer({ critical, deferred: promise }) qilib qaytaramiz.
  2. <React.Suspense>: Promis kutilayotgan paytda ekranda nima ko‘rinib turishini (fallback={<Skeleton />}) belgilaydi.
  3. <Await>: Promis natija berganda (resolve bo‘lganda), uning ichidagi ma'lumotni ochib beruvchi maxsus komponent.

1. Amaliy misol: Nomzod profili va og'ir statistikalar

Nomzodning shaxsiy ma'lumotlarini darhol ko‘rsatib, uning yirik loyiha statistikalarini fonda oqim (stream) sifatida yuklaymiz.

1-qadam: Loader ichida defer ishlatish

// src/pages/CandidateDetail.tsx
import { defer, Await, useLoaderData, type LoaderFunctionArgs } from "react-router-dom";
import { Suspense } from "react";

// Ma'lumot turlari
export interface Candidate {
  id: number;
  name: string;
  role: string;
}

export interface CandidateStats {
  projectsCompleted: number;
  ratingScore: number;
  monthlyPerformance: number[];
}

export async function candidateDetailLoader({ params }: LoaderFunctionArgs) {
  const { id } = params;

  // 1. TEZKOR MA'LUMOT (await qilinadi - sahifa shu kelgach darhol ochiladi)
  const candidateRes = await fetch(`https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${id}`);
  if (!candidateRes.ok) {
    throw new Response("Nomzod topilmadi", { status: 404 });
  }
  const candidate: Candidate = await candidateRes.json();

  // 2. OG'IR VA SEKIN MA'LUMOT (await QILINMAYDI! Promis holatida qoldiriladi)
  const statsPromise: Promise<CandidateStats> = fetch(
    `https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${id}/heavy-stats`
  ).then((res) => {
    if (!res.ok) throw new Error("Statistikalarni yuklab bo'lmadi");
    return res.json();
  });

  // 3. defer yordamida ikkalasini paketlab qaytaramiz
  return defer({
    candidate,
    stats: statsPromise,
  });
}

[!IMPORTANT] Nimani await qilish va nimani defer qilish kerak? Sahifa ochilishi uchun sarlovha, navigatsiya va asosiy identifikatorlar shart — ularni await qiling. Pastda turadigan diagrammalar, izohlar yoki yirik jadvallarni esa promis holida defer qiling.


2-qadam: Komponent ichida <Suspense> va <Await> bilan render qilish

// src/pages/CandidateDetail.tsx (davomi)

export function CandidateDetail() {
  const data = useLoaderData() as {
    candidate: Candidate;
    stats: Promise<CandidateStats>;
  };

  return (
    <div style={{ maxWidth: "600px", margin: "24px auto", padding: "20px", background: "#fff", borderRadius: "10px", boxShadow: "0 2px 10px rgba(0,0,0,0.06)" }}>
      
      {/* 1. ASOSIY MA'LUMOT — Darhol hech qanday kutishsiz ko'rinadi */}
      <header style={{ borderBottom: "1px solid #eee", paddingBottom: "16px" }}>
        <h2 style={{ margin: "0 0 6px 0" }}>{data.candidate.name}</h2>
        <span style={{ color: "#2563eb", fontWeight: "bold" }}>{data.candidate.role}</span>
      </header>

      <section style={{ marginTop: "20px" }}>
        <h3>Yillik Faoliyat Statistikasi</h3>

        {/* 2. SEKIN MA'LUMOT — Suspense va Await bilan o'raladi */}
        <Suspense fallback={<StatsSkeleton />}>
          <Await
            resolve={data.stats}
            errorElement={<StatsErrorBanner />} // Faqat shu qism uchun xatolik oynasi!
          >
            {(resolvedStats: CandidateStats) => (
              <div style={{ background: "#f8fafc", padding: "16px", borderRadius: "8px", border: "1px solid #e2e8f0" }}>
                <p>Bajarilgan loyihalar: <b>{resolvedStats.projectsCompleted} ta</b></p>
                <p>Samaradorlik reytingi: <b>{resolvedStats.ratingScore}%</b></p>
              </div>
            )}
          </Await>
        </Suspense>
      </section>
    </div>
  );
}

// Yuklanish paytida ko'rinadigan skelet
function StatsSkeleton() {
  return (
    <div style={{ padding: "16px", background: "#f3f4f6", borderRadius: "8px", animation: "pulse 1.5s infinite" }}>
      <p style={{ color: "#6b7280", margin: 0 }}>⏳ Og'ir hisobotlar va statistikalar yuklanmoqda...</p>
    </div>
  );
}

// Agar statistika serveri ishlamay qolsa
function StatsErrorBanner() {
  return (
    <div style={{ padding: "12px", background: "#fee2e2", color: "#991b1b", borderRadius: "6px" }}>
      ⚠️ Statistik ma'lumotlarni yuklashda xatolik yuz berdi. Asosiy profil esa faol.
    </div>
  );
}

export default CandidateDetail;

2. <Await> ning xatoliklarni himoyalash qudrati (errorElement)

E'tibor bergan bo‘lsangiz, <Await> komponenti o‘zining shaxsiy errorElement propiga ega.

Bu nima beradi? Agar og‘ir statistik ma'lumotlar serverida 500 xatosi chiqsa yoki tarmoq uzilsa:

  • Butun sahifa buzilmaydi!
  • Nomzodning profili va boshqa barcha ma'lumotlari ishlab turaveradi.
  • Faqatgina o‘sha statistika turgan joyda kichik StatsErrorBanner xabari chiqadi.

An'anaviy yuklash va Deferred Streaming taqqosi

Mezon An'anaviy usul (await Promise.all) Deferred Data (defer + <Await>)
Sahifa qachon ochiladi? Eng sekin so‘rov (masalan: 3 soniya) tugagandan keyingina Eng tezkor so‘rov (masalan: 150ms) kelishi bilanoq darhol
Foydalanuvchi hissi (UX) Uzoq vaqt qotib turgan sahifa, zerikarli oq ekran Chaqqon, tezkor va jonli ochiladigan interfeys
Qisman xatoliklar Agar bitta so‘rov yiqilsa, butun sahifa yiqiladi Sekin qism yiqilsa ham, asosiy sahifa butun qoladi
Server yuklamasi Bir vaqtning o‘zida uzoq ushlab turilgan ulanishlar Oqimli ma'lumot uzatish (Stream)

Xulosa

  • defer — React Router'da asinxron operatsiyalarni oqimli (streaming) boshqarish imkonini beruvchi vositadir.
  • U sahifadagi eng muhim ma'lumotlarni zudlik bilan ochib, og‘ir bloklarni fonda yuklash orqali ilovaning seziluvchan tezligini (Perceived Performance) bir necha barobar oshiradi.
  • <Suspense> va <Await> juftligi promislar bilan ishlashni deklarativ, chiroyli va xatoliklardan himoyalangan ko‘rinishga keltiradi.