Series: React Basics Lesson 36

Object state — Obyekt state’ini immutable tarzda yangilash

React'da obyekt ko'rinishidagi state'ni immutable tarzda yangilash, spread operator (...) va nima uchun to'g'ridan-to'g'ri mutation ishlamasligi haqida.

36-dars

Object state — Obyekt state’ini immutable tarzda yangilash

React ilovalarida state sifatida faqat raqam yoki matn emas, balki obyektlar (masalan, foydalanuvchi ma'lumotlari yoki sozlamalar) ham juda ko'p ishlatiladi. Lekin obyekt state'ini yangilashda oddiy JavaScript'dagi kabi uni to'g'ridan-to'g'ri o'zgartirib bo'lmaydi (mutation taqiqlanadi).

Immutable (O'zgarmaslik) qoidasi nima?

React'da state doimo immutable (o'zgarmas) tarzda yangilanishi shart:

  • Xato yondashuv (Mutation): user.name = "Jasur"; setUser(user); — Bu usul ishlamaydi! React obyektning xotiradagi manzili (reference) o'zgarmaganini ko'rib, ekranni qayta chizmaydi (re-render qilmaydi).
  • To'g'ri yondashuv (Immutable): Biz eski obyektni o'zgartirmasdan, yangi obyekt yaratamiz. Buning uchun JavaScript'ning spread operatori (...) ishlatiladi. Bu eski xususiyatlarni nusxalab olib, faqat kerakli joyini yangilash imkonini beradi.

Kodda qanday ko'rinadi?

Keling, foydalanuvchi profilining faqat ismini immutably (o'zgartirmasdan, yangi obyekt yaratib) yangilash misolini ko'ramiz:

import { useState } from 'react';

type UserProfile = {
  name: string;
  age: number;
  email: string;
};

function UserProfileForm() {
  // State obyekt ko'rinishida
  const [user, setUser] = useState<UserProfile>({
    name: "Anvar",
    age: 25,
    email: "[email protected]"
  });

  const updateName = () => {
    setUser(prev => ({
      ...prev,     // Eski barcha xususiyatlarni (age, email) saqlab qoladi
      name: "Jasur" // Faqat name xususiyatini yangilaydi
    }));
  };

  return (
    <div style={{ padding: '16px', border: '1px solid #e2e8f0', borderRadius: '8px', maxWidth: '350px' }}>
      <h3>Foydalanuvchi Profili</h3>
      <p>Ism: <strong>{user.name}</strong></p>
      <p>Yosh: <strong>{user.age}</strong></p>
      <p>Email: <strong>{user.email}</strong></p>
      
      <button 
        onClick={updateName}
        style={{ padding: '8px 16px', backgroundColor: '#2563eb', color: 'white', border: 'none', borderRadius: '4px', cursor: 'pointer' }}
      >
        Ismni Jasurga o'zgartirish
      </button>
    </div>
  );
}

Real hayotiy misol: Pasport yoki shaxsiy guvohnomani almashtirish

  • Xato usul (Mutation): Siz eski pasportingizdagi ismingiz ustiga qalam bilan chizib, yangi ismni qo'lda yozib qo'ymoqchisiz. Hech qanday rasmiy idora bu tahrirlangan eski hujjatni tan olmaydi.
  • To'g'ri usul (Immutable): Siz pasport stoliga borib, eski pasportingizdagi barcha ma'lumotlarni (...prev) ko'chirib olgan holda, faqat ismingiz yangilangan mutlaqo yangi pasport olasiz. React ham eski obyektni joyida tahrirlashni emas, doim yangi havola (reference) bilan yangi obyekt yaratib berishni talab qiladi.