Series: React Basics Lesson 37

Array state — map, filter va spread orqali massiv state’ini yangilash

React'da massiv ko'rinishidagi state bilan ishlash, immutable metodlar (spread, filter, map) va mutatsiya xatolaridan qochish.

37-dars

Array state — map, filter va spread orqali massiv state’ini yangilash

React ilovalarida faqat bitta qiymat (raqam yoki matn) emas, balki elementlar ro'yxati (massivlar) ham juda ko'p ishlatiladi (masalan: foydalanuvchilar ro'yxati, xaridlar savatchasi, todolar). Massiv state'ini o'zgartirganda ham obyektdagi kabi immutable (o'zgarmaslik) qoidasiga qat'iy amal qilish kerak.

Massivlar bilan ishlashda nima qilish MUMKIN EMAS va MUMKIN?

  • Mumkin emas (Mutatsiya): push(), pop(), splice(), shift(), unshift() kabi metodlar asl massivni o'zgartirib qo'yadi (mutate qiladi). React massivning xotiradagi manzili o'zgarmaganini ko'rib, o'zgarishni sezmaydi va ekranni yangilamaydi.
  • Mumkin (Immutability): Doimo eski massivni buzmasdan, yangi massiv qaytaruvchi usullardan foydalanamiz:
    1. Qo'shish uchun: Spread operatori ([...prev, newItem]).
    2. O'chirish uchun: .filter() metodi (ma'lum bir elementni tashlab yuborib, qolganlaridan yangi massiv yasash).
    3. O'zgartirish uchun: .map() metodi (massivni aylanib chiqib, kerakli elementni yangilab, qolganlarini o'zgarishsiz qoldirish).

Kodda qanday ko'rinadi?

Keling, oddiy vazifalar ro'yxati (TodoList) komponenti yordamida massivga qo'shish va uni o'chirishni ko'ramiz:

import { useState } from 'react';

function TodoList() {
  const [todos, setTodos] = useState<string[]>(["Nonushta qilish", "React o'rganish"]);
  const [input, setInput] = useState<string>("");

  // 1. QO'SHISH: Spread operatori yordamida yangi element qo'shish
  const addTodo = () => {
    if (!input.trim()) return;
    setTodos(prev => [...prev, input]); // Eski massivga yangisini qo'shib, yangi massiv yaratamiz
    setInput(""); // Inputni tozalash
  };

  // 2. O'CHIRISH: Filter yordamida o'sha index'dan boshqalarni ajratib olish
  const removeTodo = (indexToRemove: number) => {
    setTodos(prev => prev.filter((_, index) => index !== indexToRemove));
  };

  return (
    <div style={{ padding: '16px', border: '1px solid #e2e8f0', borderRadius: '8px', maxWidth: '350px' }}>
      <h3>Vazifalar ro'yxati</h3>
      
      <div style={{ display: 'flex', gap: '8px', marginBottom: '12px' }}>
        <input 
          type="text" 
          value={input} 
          onChange={(e) => setInput(e.target.value)} 
          placeholder="Yangi vazifa..."
          style={{ padding: '6px', flex: 1 }}
        />
        <button 
          onClick={addTodo} 
          style={{ padding: '6px 12px', backgroundColor: '#2563eb', color: 'white', border: 'none', borderRadius: '4px', cursor: 'pointer' }}
        >
          Qo'shish
        </button>
      </div>

      <ul style={{ paddingLeft: '20px', margin: 0 }}>
        {todos.map((todo, index) => (
          <li key={index} style={{ marginBottom: '6px', display: 'flex', justifyContent: 'space-between', alignItems: 'center' }}>
            <span>{todo}</span>
            <button 
              onClick={() => removeTodo(index)} 
              style={{ color: '#ef4444', border: 'none', background: 'none', cursor: 'pointer', fontSize: '12px' }}
            >
              O'chirish
            </button>
          </li>
        ))}
      </ul>
    </div>
  );
}

Real hayotiy misol: Supermarket xaridlar savatchasi

  • Xaridlar ro'yxati: Tasavvur qiling, qo'lingizda qog'ozga yozilgan xaridlar ro'yxati bor.
  • Yangi mahsulot qo'shish ([...prev, item]): Agar yangi narsa olmoqchi bo'lsangiz, uni ro'yxatning oxiriga qo'shib yozib qo'yasiz.
  • Mahsulotni o'chirish (filter): Agar biror narsani savatchadan chiqarib tashlamoqchi bo'lsangiz, o'sha narsani ro'yxatdan o'chirib tashlab, qolgan toza mahsulotlardan iborat yangi ro'yxat tuzasiz. React ham massiv state'ini xuddi shunday toza yangi nusxalar bilan boshqarishni talab qiladi.