Derived state — Hisoblab topish mumkin bo‘lgan qiymatni ortiqcha state’da saqlamaslik
React'da derived state tushunchasi, ortiqcha useState ochishning zararlari va mavjud state'dan render paytida to'g'ridan-to'g'ri qiymat hisoblash.
38-dars
Derived state — Hisoblab topish mumkin bo‘lgan qiymatni ortiqcha state’da saqlamaslik
React ilovalarini yozishda boshlovchilar yo'l qo'yadigan yana bir odatiy xato — mavjud ma'lumotlardan oddiygina hisoblab topish mumkin bo'lgan har qanday ko'rsatkich uchun alohida useState ochib qo'yishdir.
Derived state o'zi nima va nima uchun uni alohida saqlamaslik kerak?
Derived state (Hosil qilingan holat) — bu mavjud props yoki boshqa state'lar yordamida har safar render paytida to'g'ridan-to'g'ri hisoblab chiqish mumkin bo'lgan qiymat.
- Muammo: Agar unga alohida state ochsangiz (
const [total, setTotal] = useState(0)), asosiy ma'lumot o'zgarganda uni doimo qo'lda yangilab turishga to'g'ri keladi. Bu esa sinxronizatsiya buzilishlariga (sync bugs), ortiqcha re-render'larga va chalkash kodga olib keladi. - Yechim: Agar qiymatni bor ma'lumotlar asosida hisoblash imkoni bo'lsa, uni alohida
useStateda saqlamang. Shunchaki komponent tanasi ichida oddiy o'zgaruvchi sifatida hisoblab keting (const total = ...).
Kodda qanday ko'rinadi?
Keling, mahsulotlar narxidan umumiy summani alohida state ochmasdan, to'g'ridan-to'g'ri qanday hisoblashni ko'rib chiqamiz:
import { useState } from 'react';
function Cart() {
// Faqat asosiy manba (narxlar massivi) state'da saqlanadi
const [prices, setPrices] = useState<number[]>([12000, 45000, 15000]);
// DERIVED STATE: Umumiy summa va soni alohida state emas, render paytida oddiy hisob-kitob orqali olinadi
const itemCount = prices.length;
const totalSum = prices.reduce((sum, price) => sum + price, 0);
const addProduct = () => {
setPrices(prev => [...prev, 30000]); // Yangi narx qo'shiladi
// itemCount va totalSum'ni qo'lda yangilash shart emas, re-render bo'lganda o'zi avtomatik hisoblanadi!
};
return (
<div style={{ padding: '16px', border: '1px solid #e2e8f0', borderRadius: '8px', maxWidth: '350px' }}>
<h3>Xaridlar savatchasi</h3>
<p>Mahsulotlar soni: <strong>{itemCount} ta</strong></p>
<p>Umumiy summa: <strong>{totalSum.toLocaleString()} so'm</strong></p>
<button
onClick={addProduct}
style={{ padding: '8px 16px', backgroundColor: '#2563eb', color: 'white', border: 'none', borderRadius: '4px', cursor: 'pointer' }}
>
Mahsulot qo'shish (+30,000)
</button>
</div>
);
}
Real hayotiy misol: Tug'ilgan yil va yosh
- Pasportdagi yosh: Sizda pasport ma'lumotlari bor (tug'ilgan yilingiz yozilgan). Siz har yili tug'ilgan kuningizda pasportdagi yoshingizni qo'lda o'zgartirib o'tirmaysiz.
- Derived xulosa: Qachonki kimdir yoshingizni so'rasa, joriy yildan tug'ilgan yilingizni ayirib, o'sha zahotiyoq hisoblab (derived) aytasiz.
- Xulosa: React'da ham xuddi shunday: asosiy ma'lumot (
pricesyokibirthYear) turganda, unga bog'liq bo'lgan hosilaviy ko'rsatkichlarni alohidauseStateda saqlash mutlaqo shart emas — kerak payti hisoblab olinadi.