Series: TypeScript Basics Lesson 93

Branded types

TypeScript'da branded type'lar: structural typing muammosi, Brand<T, B> yordamchisi, tekshiruvchi yaratuvchi funksiya, pul birliklari misoli va qayerda ishlatilishi.

93-dars

Branded types

TypeScript type'larni shakliga qarab solishtiradi (structural typing). Shuning uchun UserId va OrderId ikkalasi number bo'lsa, TS ularni farqlamaydi. Branded type — oddiy type'ga ko'rinmas "tamg'a" qo'shib, uni boshqalaridan ajratish usuli.

Muammo

type UserId = number;
type OrderId = number;

function deleteOrder(id: OrderId) { /* ... */ }

const userId: UserId = 7;
deleteOrder(userId); // ⚠️ TS indamaydi, foydalanuvchi id'si bilan buyurtma o'chdi

type UserId = number — bu shunchaki boshqa nom (alias), yangi type emas.

Yechim: tamg'a qo'shish

type Brand<T, B extends string> = T & { readonly __brand: B };

type UserId = Brand<number, "UserId">;
type OrderId = Brand<number, "OrderId">;
function deleteOrder(id: OrderId) { /* ... */ }

const userId = 7 as UserId;
deleteOrder(userId);
// ❌ Argument of type 'UserId' is not assignable to parameter of type 'OrderId'.
deleteOrder(7);
// ❌ Argument of type 'number' is not assignable to parameter of type 'OrderId'.

__brand maydoni runtime'da mavjud emas, u faqat TS uchun. Qiymat baribir oddiy 7 bo'lib qoladi.

Branded qiymatni qanday yaratish

as'ni hamma joyda yozmaslik uchun bitta yaratuvchi funksiya qilinadi. Bonus: shu yerda validatsiya ham bo'ladi.

type Email = Brand<string, "Email">;

function toEmail(value: string): Email {
  if (!/^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/.test(value)) {
    throw new Error("Email noto'g'ri");
  }
  return value as Email; // as faqat shu bitta joyda
}
function sendWelcome(to: Email) { /* ... */ }

sendWelcome("[email protected]");
// ❌ Argument of type 'string' is not assignable to parameter of type 'Email'.
sendWelcome(toEmail("[email protected]")); // ✅ tekshirilgan

Endi Email type'i "bu string allaqachon tekshirilgan" degan kafolat beradi. sendWelcome ichida qayta tekshirish shart emas.

Real misol: pul birliklari

To'lov tizimlarida klassik xato: tiyin va so'mni aralashtirib yuborish.

type Sum = Brand<number, "Sum">;     // so'm
type Tiyin = Brand<number, "Tiyin">; // tiyin (1 so'm = 100 tiyin)

const sum = (n: number) => n as Sum;
const toTiyin = (s: Sum) => (s * 100) as Tiyin;

// To'lov provayderi tiyinda kutadi
function chargeCard(amount: Tiyin) { /* ... */ }

const price = sum(150_000);

chargeCard(price);
// ❌ Argument of type 'Sum' is not assignable to parameter of type 'Tiyin'.
chargeCard(toTiyin(price)); // ✅ 15 000 000 tiyin

Bu xato production'da 100 marta kam pul yechishga olib kelardi, endi esa kod yozayotganda ushlanadi.

Qayerda ishlatiladi

Holat Misol
ID'lar UserId, OrderId, ProductId
Tekshirilgan string Email, Phone, Url
O'lchov birliklari Sum / Tiyin, Meters / Km
Xavfsizlik SanitizedHtml, HashedPassword

Eslab qolish uchun

  • type A = number yangi type yaratmaydi.
  • Brand: T & { __brand: "Nom" }, runtime'da hech narsa qo'shmaydi.
  • Yaratishni bitta funksiyaga yig'ing, as faqat o'sha yerda.
  • Yaratuvchi funksiyada validatsiya qilsangiz, type "tekshirilgan" kafolatiga aylanadi.