API Service Layer — Endpoint'larni alohida service modullarga ajratish
React ilovalarida API Service Layer: endpointlarni alohida modullarga (authService, productService) ajratish, DTO tiplash va komponentlarda toza arxitekturani ta'minlash.
29-dars
API Service Layer — Endpoint'larni alohida service modullarga ajratish
Yirik React ilovalarida eng ko'p yo'l qo'yiladigan xatolardan biri — bu komponentlar ichida to'g'ridan-to'g'ri URL manzillarni (apiClient.get('/users/1')) yozib yuborishdir.
Tasavvur qiling, loyihangiz kattalashdi va /users/1 endpoint manzili backend tomonidan /accounts/profile/1 ga o'zgartirildi. Agar bu manzil 10 ta har xil komponentda ishlatilgan bo'lsa, ularning hammasini qo'lda topib chiqib o'zgartirishga to'g'ri keladi. Service Layer ana shu muammoning oldini oladi.
1. Service Layer nima va u qanday ishlaydi?
Service Layer — bu barcha tarmoq so'rovlarini (API endpoint'larni) UI komponentlaridan ajratib, alohida mantiqiy modullarga (services) jamlash qatlamidir.
- Komponentlar: Faqat foydalanuvchi interfeysi (UI) va state bilan ishlaydi. URL manzil qayerdaligini bilmaydi.
- Service Modullar: Faqat backend bilan gaplashadi, ma'lumotlarni olib keladi va kerakli formatga keltirib beradi.
2. Real misol: Resurslar bo'yicha modullarga bo'lish
Keling, loyihamizda endpoint'larni qanday qilib alohida service fayllarga (authService.ts, productService.ts) ajratishni ko'rib chiqamiz:
A. Auth Service (src/services/authService.ts)
Autentifikatsiyaga tegishli barcha so'rovlar shu yerda jamlanadi:
import { apiClient } from '../api/client';
export interface LoginCredentials {
email: string;
password: string;
}
export interface AuthResponse {
accessToken: string;
user: {
id: number;
email: string;
};
}
export const AuthService = {
login: async (credentials: LoginCredentials): Promise<AuthResponse> => {
const response = await apiClient.post<AuthResponse>('/auth/login', credentials);
return response.data;
},
logout: async (): Promise<void> => {
await apiClient.post('/auth/logout');
},
refreshToken: async (): Promise<{ accessToken: string }> => {
const response = await apiClient.post('/auth/refresh');
return response.data;
},
};
B. Product Service (src/services/productService.ts)
Mahsulotlarga tegishli so'rovlar:
import { apiClient } from '../api/client';
export interface Product {
id: number;
title: string;
price: number;
category: string;
}
export interface ProductFilters {
search?: string;
limit?: number;
page?: number;
}
export const ProductService = {
// Barcha mahsulotlarni filtrlar bilan olish
getAll: async (filters?: ProductFilters): Promise<Product[]> => {
const response = await apiClient.get<Product[]>('/products', {
params: filters, // Query parametrlar avtomatik uzatiladi
});
return response.data;
},
// Bitta mahsulotni ID bo'yicha olish
getById: async (id: number): Promise<Product> => {
const response = await apiClient.get<Product>(`/products/${id}`);
return response.data;
},
};
3. TypeScript va DTO (Data Transfer Object) yordamida xavfsizlik
Service layer qatlamida TypeScript interfeyslaridan foydalanish kelayotgan va ketayotgan ma'lumotlarni qat'iy nazorat qilish imkonini beradi. Har bir service o'zining yuboriladigan ma'lumot turi (DTO) va qaytadigan javob turiga (Response) ega bo'lishi kerak.
4. Komponentda Service'ni ishlatish
Endi React komponentimiz qanchalik toza va tushunarli bo'lib qolishiga e'tibor bering:
import React, { useEffect, useState } from 'react';
import { ProductService, Product } from '../services/productService';
export const ProductCatalog: React.FC = () => {
const [products, setProducts] = useState<Product[]>([]);
const [loading, setLoading] = useState<boolean>(true);
useEffect(() => {
const loadProducts = async () => {
try {
setLoading(true);
// To'g'ridan-to'g'ri ProductService metodini chaqiramiz
const data = await ProductService.getAll({ limit: 10, page: 1 });
setProducts(data);
} catch (error) {
console.error('Mahsulotlarni yuklashda xatolik:', error);
} finally {
setLoading(false);
}
};
loadProducts();
}, []);
if (loading) return <p>Yuklanmoqda...</p>;
return (
<div>
<h2>Mahsulotlar katalogi</h2>
<ul>
{products.map((product) => (
<li key={product.id}>
{product.title} — <strong>{product.price} so'm</strong>
</li>
))}
</ul>
</div>
);
};
Service Layer'ning asosiy afzalliklari:
- Endpoint o'zgarganda bir joyda o'zgartirish: URL manzillar o'zgarsa, faqat tegishli service faylini ochib o'zgartirasiz, komponentlarga tegmaysiz.
- Qayta ishlatish (Reusability): Bitta service metodini bir nechta har xil komponentlarda yoki hatto boshqa custom hook'larda bemalol qayta ishlatishingiz mumkin.
- Test qilish qulayligi (Testability): UI qatlamidan alohida holda faqat service funksiyalarining o'zini alohida unit-testlar yordamida tekshirish juda oson.