Network Errors vs HTTP Errors — Network, server va client xatolarini farqlash
Axios ilovalarida xatoliklarning 3 toifasi: Network Errors, Client Errors (4xx) va Server Errors (5xx), ularning strukturasi va classifyAxiosError funksiyasi.
62-dars
Network Errors vs HTTP Errors — Network, server va client xatolarini farqlash
Dasturlashda ko'pchilik "xatolik" deganda shunchaki bitta umumiy tushunchani tasavvur qiladi. Biroq professional frontend arxitekturasida barcha xatoliklar uchta asosiy toifaga qat'iy ajratiladi: Tarmoq xatolari, Mijoz (Client) xatolari va Server xatolari.
Ularning qayerdan kelib chiqqanini aniq farqlash foydalanuvchiga to'g'ri xabarnoma ko'rsatish va ilovani barqaror boshqarishning eng muhim kalitidir.
1. Network Errors (Tarmoq xatolari)
- Ma'nosi: So'rov brauzerdan chiqib ketdi, lekin serverga umuman yetib bormadi yoki serverdan hech qanday HTTP javob qaytib kelmadi.
- Axios'dagi strukturaviy belgisi:
error.responsemavjud emas (undefined), lekinerror.requestmavjud bo'ladi. - Asosiy sabablari:
- Foydalanuvchining internet aloqasi to'satdan uzilib qolishi (
ERR_NETWORK). - Backend serverning butunlay o'chganligi yoki IP/port mavjud emasligi.
- So'rov uchun belgilangan vaqtning tugashi — Timeout (
ECONNABORTED). - Brauzer xavfsizlik darajasidagi CORS blokirovkasi.
- Foydalanuvchining internet aloqasi to'satdan uzilib qolishi (
2. HTTP Errors: Client Errors (4xx — Mijoz / So'rov xatolari)
- Ma'nosi: So'rov serverga muvaffaqiyatli yetib bordi, backend uni qabul qilib o'qib chiqdi, lekin yuborilgan ma'lumotlar, parametrlar yoki foydalanuvchi huquqlarida xatolik bo'lgani sababli uni bajarishdan bosh tortdi.
- Axios'dagi strukturaviy belgisi:
error.responsemavjud va uning HTTP status kodi 400 dan 499 gacha bo'ladi. - Asosiy misollar:
400 Bad Request: Yuborilgan JSON formati yoki parametrlar talabga javob bermaydi.401 Unauthorized: Foydalanuvchi tizimga kirmagan yokiaccessTokenmuddati o'tgan.403 Forbidden: Foydalanuvchi tizimga kirgan, biroq uning roli bu amalga yetmaydi.404 Not Found: So'ralgan endpoint yoki ID bo'yicha resurs bazada yo'q.422 Unprocessable Entity: Ma'lumotlar yetarli, lekin forma validatsiyasidan o'tmadi.
3. HTTP Errors: Server Errors (5xx — Server xatolari)
- Ma'nosi: So'rov serverga to'g'ri yetib bordi, foydalanuvchi ham barcha ma'lumotlarni to'g'ri kiritgan, biroq serverning o'z ichida kutilmagan texnik nosozlik yuzaga keldi.
- Axios'dagi strukturaviy belgisi:
error.responsemavjud va uning HTTP status kodi 500 dan 599 gacha bo'ladi. - Asosiy misollar:
500 Internal Server Error: Backend kodida qayta ishlanmagan nosozlik yoki ma'lumotlar bazasi uzilishi.502 Bad Gateway / 503 Service Unavailable: Server haddan tashqari yuklangan yoki unda rejali texnik ishlar ketmoqda.
4. Amaliy misol: Xatolarni uchta toifaga ajratuvchi TypeScript funksiyasi
Loyiha bo'ylab barcha xatoliklarni yagona markazda tahlil qilish uchun quyidagi yordamchi funksiyadan foydalanish mumkin:
import axios, { AxiosError } from 'axios';
// Xato turlarini aniqlash uchun toifa
export type ErrorCategory =
| 'NETWORK_ERROR'
| 'CLIENT_ERROR'
| 'SERVER_ERROR'
| 'UNKNOWN_ERROR';
export interface ClassifiedError {
category: ErrorCategory;
status?: number;
message: string;
}
export const classifyAxiosError = (error: unknown): ClassifiedError => {
if (!axios.isAxiosError(error)) {
return {
category: 'UNKNOWN_ERROR',
message: (error as Error).message || 'Noma\'lum JavaScript xatosi',
};
}
// 1. NETWORK ERROR (Serverga yetib bormagan yoki timeout)
if (!error.response && error.request) {
if (error.code === 'ECONNABORTED') {
return {
category: 'NETWORK_ERROR',
message: 'So\'rov vaqti tugadi (Timeout). Internet tezligini tekshiring.',
};
}
return {
category: 'NETWORK_ERROR',
message: 'Internet aloqasi mavjud emas yoki server o\'chiq.',
};
}
// 2. HTTP ERRORS (Server javob qaytargan holatlar)
if (error.response) {
const status = error.response.status;
const serverMessage = (error.response.data as { message?: string })?.message;
// 4xx — Client Errors
if (status >= 400 && status < 500) {
return {
category: 'CLIENT_ERROR',
status,
message: serverMessage || `So'rovda xatolik yuz berdi [Status: ${status}]`,
};
}
// 5xx — Server Errors
if (status >= 500) {
return {
category: 'SERVER_ERROR',
status,
message: serverMessage || 'Serverda ichki xatolik yuz berdi. Keyinroq qaytadan urinib ko\'ring.',
};
}
}
return {
category: 'UNKNOWN_ERROR',
message: error.message,
};
};
Komponentda foydalanish:
try {
await UserService.create(userData);
} catch (error) {
const classified = classifyAxiosError(error);
switch (classified.category) {
case 'NETWORK_ERROR':
alert('Tarmoq muammosi: ' + classified.message);
break;
case 'CLIENT_ERROR':
console.warn(`Mijoz xatosi (${classified.status}):`, classified.message);
break;
case 'SERVER_ERROR':
alert('Texnik nosozlik: ' + classified.message);
break;
default:
console.error('Kutilmagan xatolik:', classified.message);
}
}
5. Network vs Client vs Server Errors taqqoslovi
| Toifa | error.response |
error.request |
Status oralig'i | Mas'ul tomon | Foydalanuvchiga ko'rsatiladigan harakat |
|---|---|---|---|---|---|
| Network Errors | undefined |
Mavjud | Mavjud emas | Tarmoq / Provayder / CORS | "Internet aloqangizni tekshiring" |
| Client Errors | Mavjud | Mavjud | 400 - 499 |
Frontend / Foydalanuvchi | Forma xatolarini to'g'rilash, login'ga o'tish |
| Server Errors | Mavjud | Mavjud | 500 - 599 |
Backend / DevOps | "Birozdan so'ng qayta urinib ko'ring" |
Xulosa
Xatoliklarni Network, Client va Server toifalariga ajratish foydalanuvchiga muammoning asl sababini to'g'ri tushuntirishga yordam beradi: internet uzilganda serverni ayblamaydi, server qulaganda esa foydalanuvchi formasini xato to'ldirdim deb o'ylamaydi. Bu esa ilova ishonchliligi va foydalanuvchi tajribasini (UX) sezilarli darajada oshiradi.