Seriya: Axios Dars 94

Download Progress — onDownloadProgress orqali download progress kuzatish

Axios onDownloadProgress xususiyati orqali serverdan fayl yuklab olish jarayonini kuzatish: AxiosProgressEvent (loaded, total), Content-Length talabi, vaqt/tezlik hisobi va UI integratsiyasi.

94-dars

Download Progress — onDownloadProgress orqali download progress kuzatish

Oldingi darsda biz serverdan binar fayllarni yuklab olish va ularni brauzer xotirasi orqali kompyuterda saqlashni ko'rib chiqdik. Kichik hajmli fayllarda (bir necha kilobayt) yuklab olish jarayoni bir lahzada tugaydi. Biroq foydalanuvchi yuzlab megabaytlik arxiv, video yoki yirik hisobotlarni yuklab olayotganda, sahifaning jim turishi qotib qolgandek taassurot qoldiradi.

Axios'ning onDownloadProgress parametri serverdan kelayotgan ma'lumotlar oqimini (incoming stream) millisekundlik aniqlikda kuzatib borish va foydalanuvchiga yuklanish foizi hamda hajmini real vaqt rejimida ko'rsatish imkonini beradi.


1. onDownloadProgress qanday ishlaydi?

Axios konfiguratsiyasida onDownloadProgress deb nomlangan maxsus funksiya mavjud. Serverdan ma'lumotlarning har bir yangi qismi (chunk) kelib tushganda ushbu funksiya avtomatik ravishda ishga tushadi va parametr sifatida AxiosProgressEvent obyektini uzatadi.

sequenceDiagram
    autonumber
    actor User as Foydalanuvchi / UI
    participant Axios as Axios Client
    participant Server as Backend Server

    User->>Axios: Faylni yuklab olish (GET /backup.zip)
    Server-->>Axios: 200 OK + Content-Length: 100MB
    loop Ma'lumotlar oqimi (Download stream)
        Server->>Axios: 1-qism keldi (25 MB)
        Axios-->>User: onDownloadProgress(loaded: 25MB, total: 100MB) -> 25%
        Server->>Axios: 2-qism keldi (70 MB)
        Axios-->>User: onDownloadProgress(loaded: 70MB, total: 100MB) -> 70%
        Server->>Axios: 3-qism keldi (100 MB)
        Axios-->>User: onDownloadProgress(loaded: 100MB, total: 100MB) -> 100%
    end
    Note over Axios: Blob URL yaratiladi va yuklab olish oynasi ochiladi
    Axios-->>User: Fayl kompyuterga saqlandi!

AxiosProgressEvent obyektining asosiy xossalari:

  1. loaded (number): Hozirgacha brauzer tomonidan qabul qilingan ma'lumot hajmi (baytlarda).
  2. total (number | undefined): Yuklab olinayotgan faylning umumiy hajmi (server yuborgan Content-Length sarlavhasi asosida).
  3. rate (number | undefined): Yuklab olish tezligi (bayt/soniya).
  4. estimated (number | undefined): Yuklab olish to'liq yakunlanishiga qolgan vaqt (soniyalarda).

Foizni hisoblash formulasi:

Percent = Math.round((loaded * 100) / total)

2. Amaliyot: TypeScript yordamida Download Progress Servisi

Keling, yuklanish foizi bilan birga o'tgan hajmni megabaytlarda ko'rsatuvchi toza servis yozamiz:

// src/services/downloadProgressService.ts
import { apiClient } from '../api/client';
import { AxiosProgressEvent } from 'axios';

export interface DownloadProgressOptions {
  onProgress: (percentage: number, loadedMB: string, totalMB: string) => void;
  signal?: AbortSignal;
}

export const DownloadProgressService = {
  /**
   * Katta hajmli faylni progress monitoringi bilan yuklab olish
   */
  downloadWithProgress: async (
    endpoint: string,
    fileName: string,
    options: DownloadProgressOptions
  ): Promise<void> => {
    try {
      const response = await apiClient.get(endpoint, {
        responseType: 'blob', // Binar ma'lumot uchun majburiy
        signal: options.signal,

        // --- DOWNLOAD PROGRESS HOOK ---
        onDownloadProgress: (progressEvent: AxiosProgressEvent) => {
          const loaded = progressEvent.loaded;
          const total = progressEvent.total;

          if (total) {
            const percentage = Math.round((loaded * 100) / total);

            // Baytlarni Megabaytga o'tkazib, chiroyli matn shakllantiramiz
            const loadedMB = (loaded / (1024 * 1024)).toFixed(2);
            const totalMB = (total / (1024 * 1024)).toFixed(2);

            options.onProgress(percentage, loadedMB, totalMB);
          } else {
            // Agar server Content-Length yubormagan bo'lsa
            const loadedMB = (loaded / (1024 * 1024)).toFixed(2);
            console.log(`Yuklab olindi: ${loadedMB} MB (umumiy hajm noma'lum)`);
          }
        },
      });

      // Blob orqali faylni foydalanuvchi qurilmasiga saqlash
      const blob = new Blob([response.data], {
        type: response.headers['content-type'] || 'application/octet-stream',
      });
      const blobUrl = window.URL.createObjectURL(blob);

      const link = document.createElement('a');
      link.href = blobUrl;
      link.download = fileName;
      document.body.appendChild(link);
      link.click();

      // Xotirani tozalash
      document.body.removeChild(link);
      window.URL.revokeObjectURL(blobUrl);

    } catch (error: unknown) {
      console.error('Yuklab olishda xatolik:', error);
      throw error;
    }
  },
};

3. React Komponentida Ishlatish Namunasi (AbortController bilan)

// src/components/AdvancedDownloadComponent.tsx
import React, { useState, useRef } from 'react';
import axios from 'axios';
import { DownloadProgressService } from '../services/downloadProgressService';

export const AdvancedDownloadComponent: React.FC = () => {
  const [progress, setProgress] = useState<number>(0);
  const [statusText, setStatusText] = useState<string>('');
  const [downloading, setDownloading] = useState<boolean>(false);

  const abortControllerRef = useRef<AbortController | null>(null);

  const startDownload = async () => {
    abortControllerRef.current = new AbortController();
    setDownloading(true);
    setProgress(0);
    setStatusText('Ulanmoqda...');

    try {
      await DownloadProgressService.downloadWithProgress(
        '/exports/huge-database-backup.zip',
        'backup_2026.zip',
        {
          signal: abortControllerRef.current.signal,
          onProgress: (percent, loadedMB, totalMB) => {
            setProgress(percent);
            setStatusText(`${loadedMB} MB / ${totalMB} MB (${percent}%)`);
          },
        }
      );
      setStatusText('Muvaffaqiyatli yuklab olindi!');
    } catch (error: unknown) {
      if (axios.isCancel(error)) {
        setStatusText('Yuklab olish bekor qilindi.');
      } else {
        setStatusText('Yuklab olishda xatolik yuz berdi.');
      }
    } finally {
      setDownloading(false);
      abortControllerRef.current = null;
    }
  };

  const cancelDownload = () => {
    if (abortControllerRef.current) {
      abortControllerRef.current.abort();
    }
  };

  return (
    <div style={{ padding: '20px', maxWidth: '400px', border: '1px solid #ddd', borderRadius: '8px' }}>
      <h3>Tizim Zaxira Nusxasini Yuklab Olish</h3>

      {!downloading ? (
        <button
          onClick={startDownload}
          style={{
            padding: '8px 16px',
            backgroundColor: '#28a745',
            color: '#fff',
            border: 'none',
            borderRadius: '4px',
            cursor: 'pointer',
          }}
        >
          Yuklab olishni boshlash
        </button>
      ) : (
        <div>
          <p style={{ margin: '8px 0', fontSize: '14px' }}>{statusText}</p>
          <div style={{ width: '100%', backgroundColor: '#e9ecef', borderRadius: '4px', overflow: 'hidden' }}>
            <div
              style={{
                width: `${progress}%`,
                height: '10px',
                backgroundColor: '#007bff',
                transition: 'width 0.2s ease',
              }}
            />
          </div>
          <button
            onClick={cancelDownload}
            style={{
              marginTop: '12px',
              backgroundColor: '#dc3545',
              color: '#fff',
              border: 'none',
              padding: '6px 12px',
              borderRadius: '4px',
              cursor: 'pointer',
            }}
          >
            Yuklashni to'xtatish
          </button>
        </div>
      )}
    </div>
  );
};

4. Muhim Jihatlar va Nozik Nuanslar ⚠️

A. Content-Length sarlavhasining ahamiyati

Yuklab olish jarayonida foizni to'g'ri hisoblash uchun backend server o'z javobida Content-Length sarlavhasini yuborishi shart.

  • Agar server ma'lumotni siqib (gzip/brotli) yoki bo'lib-bo'lib (Transfer-Encoding: chunked) uzatayotgan bo'lsa, umumiy hajm oldindan noma'lum bo'ladi va progressEvent.total bo'sh (undefined) qoladi.
  • Bunday holatda foizni ko'rsatib bo'lmaydi, ammo qancha megabayt yuklab olinganini ko'rsatish mumkin.

B. CORS va Access-Control-Expose-Headers

Agar API alohida domenda joylashgan bo'lsa, brauzer xavfsizlik filtri Content-Length sarlavhasini JavaScript'ga ko'rsatmasligi mumkin. Backend ushbu sarlavhani ochiq deb e'lon qilishi lozim:

Access-Control-Expose-Headers: Content-Length, Content-Disposition

C. UI Throttling

Katta fayllarda ma'lumot oqimi juda tez kelishi sababli, har bir chunk kelganda setState chaqirish interfeysni sekinlashtirishi mumkin. Kichik vaqt oralig'i (masalan, har 100 millisekundda bir marta) yangilash eng maqbul yondashuvdir.


5. onUploadProgress vs onDownloadProgress Taqqoslovi

Mezon onUploadProgress onDownloadProgress
Yo'nalishi Mijozdan Serverga (Client $\rightarrow$ Server) Serverdan Mijozga (Server $\rightarrow$ Client)
Qo'llanishi Fayl yuklash (Avatar, Hujjat, Video) Fayl yuklab olish (Arxiv, PDF, Excel hisobotlar)
total manbasi Brauzerdagi tanlangan fayl hajmi (file.size) Server qaytargan Content-Length sarlavhasi
responseType Odatda talab qilinmaydi responseType: 'blob' bo'lishi shart

Xulosa

Axios'ning onDownloadProgress hodisasi yirik hajmli ma'lumotlar va fayllarni yuklab olish jarayonini to'liq shaffof qiladi. Foydalanuvchiga real vaqt rejimida yuklanayotgan hajmni (MB) va foizni ko'rsatish, shuningdek AbortController yordamida to'xtatish imkoniyatini taqdim etish har qanday zamonaviy tizim uchun yuqori sifat belgisidir.