Seriya: React Router Dars 35

URL state management — Filter, pagination va sort holatlarini URL'da saqlash

URL state management arxitekturasi: filter, saralash (sort) va sahifalashni (pagination) URL query parametrlarida saqlash, havolalarni ulashish va sahifa holatini tiklash.

35-dars

URL state management — Filter, pagination va sort holatlarini URL'da saqlash

Tasavvur qiling, siz yirik onlayn kutubxonadan kitob qidiryapsiz: qidiruvga "JavaScript" deb yozdingiz, yo‘nalishini "Frontend" deb tanladingiz, saralashni "Reytingi bo‘yicha" qildingiz va ro‘yxatning 3-sahifasiga o‘tdingiz.

Siz ko‘rib turgan ajoyib kitoblar to‘plamini hamkasbingizga tavsiya qilmoqchi bo‘lib, brauzerdagi havolani (linkni) unga yubordingiz. Agar u havolani ochganida barcha tanlagan filtrlaringiz o‘chib ketib, bo‘m-bo‘sh 1-bosh sahifa ochilib qolsa, bu qanchalik noqulay bo‘lardi-ku?

Do‘stingiz ham xuddi siz kabi aynan o‘sha 3-sahifani, aynan o‘sha saralangan va filtrlangan kitoblar ro‘yxatini ko‘rishi kerak!

Boshlovchi dasturchilar ko‘pincha bu holatlarning barchasini oddiy useState() orqali komponentning ichki xotirasida saqlashadi. Natijada sahifa yangilanganda (F5) yoki havola ulashilganda barcha sozlamalar yo‘qoladi.

URL state management — bu ilovaning joriy ko‘rinish holatini (filtrlar, saralash, sahifa raqami) to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzer URL manzilida saqlash va boshqarish san'atidir.


Nima uchun holatni URL'da saqlash kerak?

graph TD
    A["Foydalanuvchi qidiradi, saralaydi va 3-betga o'tadi"] --> B["Holat URL'ga yoziladi: ?search=react&sort=date&page=3"]
    B --> C["1. Ulashish (Shareability): Havolani kim ochsa ham aynan shu natija chiqadi"]
    B --> D["2. Sahifani yangilash (Refresh): F5 bosilganda barcha filterlar saqlanib qoladi"]
    B --> E["3. Brauzer tarixi (History): Orqaga/Oldinga strelkalari bilan filtrlarni varaqlash mumkin"]

3 ta asosiy ustun:

  1. Ulashish imkoniyati (Shareability): Havolani nusxalab messenjerdan jo‘natganda qabul qiluvchi shaxs ham xuddi shu filtrlangan ma'lumotlarni ko‘radi.
  2. Brauzer tarixi bilan integratsiya: Brauzerning "Orqaga" (←) tugmasini bosganda avvalgi filtr yoki sahifaga bemalol qaytish mumkin.
  3. Sahifani yangilashga chidamlilik: Sahifa qayta yuklanganda filtrlarni boshqatdan tanlashga to‘g‘ri kelmaydi.

URL State'ning 3 ta asosiy parametri

Har qanday ma'lumotlar jadvali (Data Table) yoki ro‘yxatlarda quyidagi 3 ta parametr URL orqali boshqariladi:

  • search: Qidiruv so‘zi (masalan: ?search=alisher).
  • sort: Saralash maydoni va tartibi (masalan: ?sort=date_desc).
  • page: Sahifa raqami (masalan: ?page=3).

Oltin qoida: Filtr o‘zgarganda Sahifani 1-betga qaytarish!

[!IMPORTANT] Juda muhim qoida:
Agar foydalanuvchi 10-sahifada turib yangi qidiruv so‘zini kiritsa yoki yangi filtr tanlasa, sahifa raqamini darhol page=1 ga qaytarish shart!
Chunki yangi filtr bo‘yicha jami atigi 2 ta sahifa natija chiqishi mumkin. Agar siz uni 1-sahifaga qaytarmasangiz, foydalanuvchi bo‘sh (mavjud bo‘lmagan) 10-sahifada qolib ketadi!


Amaliy loyiha: To‘liq URL State Management komponenti

Keling, HRMS tizimida nomzodlar ro‘yxatini qidirish, saralash va sahifalashni to‘liq URL orqali boshqaruvchi TypeScript komponentini yaratamiz:

import React from 'react';
import { useSearchParams } from 'react-router-dom';

export default function CandidatesTable() {
  const [searchParams, setSearchParams] = useSearchParams();

  // 1. URL'dan joriy holatlarni o'qib olamiz (mavjud bo'lmasa default qiymat beriladi)
  const searchQuery = searchParams.get('search') || '';
  const sortBy = searchParams.get('sort') || 'name';
  const currentPage = Number(searchParams.get('page')) || 1;

  // 2. Parametrlarni xavfsiz yangilovchi umumiy yordamchi funksiya
  const updateParam = (key: string, value: string) => {
    setSearchParams(
      (prev) => {
        if (value) {
          prev.set(key, value);
        } else {
          prev.delete(key);
        }

        // Qoida: Agar qidiruv yoki sort o'zgarsa, sahifani 1-betga qaytaramiz!
        if (key !== 'page') {
          prev.set('page', '1');
        }

        return prev;
      },
      // Qidiruv yozilganda tarixni to'ldirmaslik uchun replace qilamiz
      { replace: key === 'search' }
    );
  };

  // 3. Barcha parametrlarni tozalash
  const handleReset = () => {
    setSearchParams({});
  };

  return (
    <div className="max-w-4xl mx-auto p-8 bg-white border border-slate-200 rounded-2xl shadow-sm mt-8">
      <div className="flex justify-between items-center mb-6">
        <div>
          <h1 className="text-2xl font-bold text-slate-800">Nomzodlar jadvali</h1>
          <p className="text-sm text-slate-500">Holat to‘liq brauzer URL manzilida saqlanadi</p>
        </div>
        <button
          onClick={handleReset}
          className="text-xs text-red-600 hover:underline font-medium"
        >
          Barcha filtrlarni tozalash
        </button>
      </div>

      {/* Kontrollar paneli */}
      <div className="grid grid-cols-1 md:grid-cols-2 gap-4 mb-6">
        {/* Qidiruv */}
        <div>
          <label className="block text-xs font-semibold uppercase text-slate-500 mb-1">
            Nomzodni qidirish
          </label>
          <input
            type="text"
            value={searchQuery}
            onChange={(e) => updateParam('search', e.target.value)}
            placeholder="Ism yoki lavozim..."
            className="w-full px-4 py-2 border border-slate-300 rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-indigo-500 outline-none text-sm"
          />
        </div>

        {/* Saralash */}
        <div>
          <label className="block text-xs font-semibold uppercase text-slate-500 mb-1">
            Saralash tartibi
          </label>
          <select
            value={sortBy}
            onChange={(e) => updateParam('sort', e.target.value)}
            className="w-full px-4 py-2 border border-slate-300 rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-indigo-500 outline-none text-sm bg-white"
          >
            <option value="name">Ism bo‘yicha (A-Z)</option>
            <option value="date_desc">Eng yangi qo‘shilganlar</option>
            <option value="experience">Tajriba bo‘yicha</option>
          </select>
        </div>
      </div>

      {/* URL holati monitori (Vizual ko'rgazma) */}
      <div className="p-4 bg-slate-50 border border-slate-200 rounded-xl mb-6">
        <h4 className="text-xs font-bold text-slate-500 uppercase tracking-wider mb-2">
          Joriy URL holati (Single Source of Truth):
        </h4>
        <div className="flex flex-wrap gap-4 text-sm font-mono text-slate-700">
          <span>search: <strong className="text-indigo-600">"{searchQuery || 'bo‘sh'}"</strong></span>
          <span>sort: <strong className="text-indigo-600">{sortBy}</strong></span>
          <span>page: <strong className="text-indigo-600">{currentPage}</strong></span>
        </div>
      </div>

      {/* Sahifalash (Pagination) boshqaruvi */}
      <div className="flex items-center justify-between pt-6 border-t border-slate-100">
        <button
          disabled={currentPage <= 1}
          onClick={() => updateParam('page', String(currentPage - 1))}
          className="px-4 py-2 bg-slate-100 hover:bg-slate-200 disabled:opacity-40 disabled:cursor-not-allowed text-slate-700 rounded-lg text-sm font-medium transition-colors"
        >
          &larr; Oldingi sahifa
        </button>

        <span className="text-sm font-semibold text-slate-700">
          Sahifa raqami: <span className="text-indigo-600">{currentPage}</span>
        </span>

        <button
          onClick={() => updateParam('page', String(currentPage + 1))}
          className="px-4 py-2 bg-indigo-600 hover:bg-indigo-700 text-white rounded-lg text-sm font-medium transition-colors"
        >
          Keyingi sahifa &rarr;
        </button>
      </div>
    </div>
  );
}

Jarayon qanday ishlaydi?

Foydalanuvchi qidiruvga "Alisher" deb yozib, saralashni "Eng yangi" qilib, 2-betga o‘tganda brauzer URL manzili quyidagi ko‘rinishga keladi:

https://sayt.uz/dashboard/candidates?search=alisher&sort=date_desc&page=2

Foydalanuvchi ushbu havolani nusxalab Telegram yoki Slack orqali boshqa xodimga yuborsa, u xodim havola ustiga bosganda:

  1. Komponent searchParams.get() orqali parametrlarni o‘qiydi;
  2. search qiymatiga "Alisher", sort ga "date_desc", page ga esa 2 qiymatlarini avtomatik yuklaydi;
  3. Ikkala xodim ham bir xil natijani ko‘radi!

Xulosa

  • Katta loyihalarda ro‘yxat, filter va jadvallarning holati faqat useStateda emas, balki URL query parametrlarida saqlanishi kerak.
  • Bu ilovangizni qulay, ulashishga yaroqli (Shareable) va brauzer tarixi bilan to‘liq uyg‘un qiladi.
  • Har doim yangi filtr tanlanganda yoki qidiruv amalga oshirilganda sahifa sonini page=1 ga qaytarishni unutmang.