Seriya: React Router Dars 43

Redirect va Navigate — Foydalanuvchini boshqa route'ga yo‘naltirish

React Router'da qayta yo'naltirish (Redirect) mexanizmlari: <Navigate> komponenti, useNavigate hook'i, loader ichidagi redirect() va replace parametridan to'g'ri foydalanish.

43-dars

Redirect va Navigate — Foydalanuvchini boshqa route'ga yo‘naltirish

Tasavvur qiling, siz supermarketning odatiy kirish eshigidan kirmoqchisiz. Ammo eshik oldiga katta lavha osib qo‘yilgan: "Ta'mirlash ishlari sababli bu eshik vaqtincha yopiq. Iltimos, o‘ng tarafdagi yangi asosiy eshikdan kiring". Eshik oldidagi qo‘riqchi sizni to‘xtatib, muloyimlik bilan yangi yo‘lak tomon yo‘naltirib (redirect qilib) yuboradi.

Veb-ilovalarda ham foydalanuvchini boshqa sahifaga burib yuborish juda ko‘p vaziyatlarda talab etiladi:

  1. Eskirgan URL'lar (Legacy URLs): Kompaniya saytidagi eski manzil (/old-admin) yangisiga (/dashboard) o‘zgarganda, eski manzilni xatcho‘p (bookmark) qilib olgan foydalanuvchilarni yangisiga avtomatik o‘tkazish.
  2. Boshlang‘ich sahifa yo‘naltirmasi: Foydalanuvchi shunchaki saytga (/) kirganda, uni darhol /dashboard/candidates ga yo‘naltirish.
  3. Autentifikatsiya: Tizimga kirmagan odam maxfiy sahifani ochganda, uni zudlik bilan /login sahifasiga haydash.
  4. Hodisa (Event) oqibati: Foydalanuvchi "Chiqish" (Logout) tugmasini bosganda, tizimdan tozalab login sahifasiga o‘tkazish.

React Router’da buni amalga oshirishning 3 ta asosiy yo‘li mavjud.


Foydalanuvchini yo‘naltirishning 3 xil usuli

graph TD
    A["Qayta yo'naltirish (Redirect)"] --> B["1. <Navigate /> (Deklarativ JSX)<br/>Sahifa ochilishi bilanoq avtomatik sakraydi"]
    A --> C["2. useNavigate() (Imperativ Hook)<br/>Tugma bosilganda, hodisa (event) natijasida"]
    A --> D["3. redirect() (Data Router Utility)<br/>Komponent chizilmasdan oldin, Loader/Action ichida"]

1. Deklarativ usul: <Navigate /> komponenti

<Navigate /> — bu JSX darajasida ishlaydigan komponent bo‘lib, React uni ekranga chizishi (render qilishi) bilanoq darhol boshqa manzilga sakrab o‘tadi.

Qachon ishlatiladi?

  • Sahifa ochilishi bilan boshqa manzilga avtomatik o‘tish kerak bo‘lganda.
  • Shartli renderlashda (masalan, !token bo‘lsa return <Navigate to="/login" replace />).

Misol: Eskirgan marshrutni yangisiga yo‘naltirish

import { Routes, Route, Navigate } from 'react-router-dom';

export default function AppRoutes() {
  return (
    <Routes>
      {/* Agar kimdir eski /admin ga kirsa, avtomatik /dashboard ga o'tadi */}
      <Route path="/admin" element={<Navigate to="/dashboard" replace />} />

      {/* Bosh sahifaga kirganda to'g'ridan-to'g'ri nomzodlarga o'tkazish */}
      <Route path="/" element={<Navigate to="/candidates" replace />} />
    </Routes>
  );
}

2. Imperativ usul: useNavigate() hook'i

useNavigate — bu funksiya bo‘lib, u foydalanuvchining biror harakati (event) natijasida (tugma bosilishi, forma saqlanishi, API javobi kelishi) ishga tushadi.

Misol: Tizimdan chiqish (Logout) tugmasi

import { useNavigate } from 'react-router-dom';

export default function UserMenu() {
  const navigate = useNavigate();

  const handleLogout = () => {
    // 1. Foydalanuvchi ma'lumotlarini o'chirib xotirani tozalaymiz
    localStorage.removeItem('access_token');
    localStorage.removeItem('user_role');

    // 2. Dasturiy ravishda login sahifasiga yo'naltiramiz
    navigate('/login', { replace: true });
  };

  return (
    <div className="flex items-center gap-4">
      <span className="text-sm font-medium text-slate-700">Azizbek</span>
      <button
        onClick={handleLogout}
        className="px-3 py-1.5 bg-rose-50 text-rose-600 hover:bg-rose-100 rounded-lg text-xs font-semibold transition-colors"
      >
        Chiqish (Logout)
      </button>
    </div>
  );
}

3. Server/Loader darajasida yo‘naltirish: redirect() funksiyasi

Agar loyihangizda React Router 6.4+ Data API (createBrowserRouter) ishlatilayotgan bo‘lsa, siz foydalanuvchini komponent hali ekranga chizilmasdan turib, loader funksiyasining o‘zidayoq yo‘naltirishingiz mumkin:

import { redirect } from 'react-router-dom';

// Komponent yuklanishidan oldin ishga tushadi:
export async function protectedDashboardLoader() {
  const token = localStorage.getItem('access_token');

  if (!token) {
    // Sahifa chizilishini kutmasdan darhol login'ga haydaymiz!
    throw redirect('/login');
  }

  return null;
}

[!TIP] redirect() funksiyasi komponent yuklanishidan ancha oldin ishlagani uchun, foydalanuvchining ko‘ziga keraksiz miltillashlar (flash of unauthorized content) umuman ko‘rinmaydi!


replace: true nima uchun nihoyatda muhim?

Har ikkala yo‘naltirish usulida ham { replace: true } yozilishi xavfsizlik va foydalanuvchi qulayligi uchun o‘ta muhimdir:

graph TD
    subgraph replace: false bo'lganda (XATO Loop!)
        S1["1. Dashboard"] --> S2["2. Logout tugmasi bosildi"]
        S2 --> S3["3. /login sahifasi"]
        S3 -->|Foydalanuvchi 'Orqaga'ni bosdi| S1
        S1 -->|Yana qaytadan logout'ga tushadi| S3
    end

    subgraph replace: true bo'lganda (TO'G'RI)
        T1["1. Dashboard"] --> T2["2. /login (Dashboard o'rniga yozildi)"]
        T2 -->|Foydalanuvchi 'Orqaga'ni bosdi| T0["0. Saytdan oldingi tashqi sahifa"]
    end

[!IMPORTANT] Agar replace: true ishlatilmasa, foydalanuvchi tizimdan chiqqandan so‘ng brauzerning "Orqaga" (←) tugmasini bossa, yana o‘sha maxfiy sahifaga qaytib tushib qoladi (u esa yana login'ga haydab, cheksiz orqaga qaytish loop'iga sabab bo‘ladi).
replace: true esa eski manzilni xotiradan butunlay o‘chirib, o‘rniga yangisini yozadi!


3 ta usulning qiyosiy xulosasi

Usul Sintaksis Qachon ishlatiladi?
<Navigate /> <Navigate to="/path" replace /> Sahifa render bo‘lishi bilanoq darhol yo‘naltirish, eskirgan URL marshrutlar
useNavigate() navigate('/path', { replace: true }) Tugma bosilishi, forma saqlanishi, timer tugashi kabi hodisalar (Events)
redirect() throw redirect('/login') Data router loader va action funksiyalari ichida, renderdan oldin

Xulosa

  • Foydalanuvchini boshqa yo‘nalishga burish veb-ilovalarning ajralmas qismidir.
  • Avtomatik o‘tishlar uchun deklarativ <Navigate /> yoki redirect(), hodisalar uchun esa imperativ useNavigate() tanlanadi.
  • Login, logout va eskirgan havolalarni yo‘naltirishda ortiqcha qaytish loop'larini oldini olish uchun doimo replace: true berilishi shart.