Seriya: React Basics Dars 42

Component identity — React komponentni qaysi holatda yangi yoki mavjud deb taniydi

React UI daraxtida komponent shaxsiyati (identity), pozitsiya bo'yicha state saqlanishi va komponent tipi o'zgarganda noldan yaratilishi haqida.

42-dars

Component identity — React komponentni qaysi holatda yangi yoki mavjud deb taniydi

React sahifani qayta chizganda (re-render), ekrandagi har bir komponent eski holatidami yoki yangi yaratildimi — buni qanday aniqlaydi? Bu tushuncha Component Identity (Komponent shaxsiyati / identifikatsiyasi) deb ataladi.

React komponent shaxsiyatini qanday aniqlaydi?

React UI'ni daraxt ko'rinishida (UI Tree) tasavvur qiladi. Komponentning yangi yoki mavjudligini aniqlashda ikkita asosiy qoida amal qiladi:

  1. Joylashuv (Position in the UI tree):
    • Agar komponent UI daraxtining aynan o'sha joyida turgan bo'lsa, React uni "o'sha eski komponent" deb qabul qiladi. Uning ichidagi state va ma'lumotlari saqlanib qoladi, hatto uning props qiymatlari o'zgargan bo'lsa ham!
  2. Komponent tipi o'zgarishi:
    • Agar biror joyda avval bitta turdagi komponent (<Counter />) turgan bo'lib, keyingi renderda uning o'rniga boshqa turdagi komponent (<Form />) kelib qolsa, React eski komponentni butunlay o'chirib yuboradi (uning state'i tozalanadi) va yangisini noldan yaratadi.

Kodda qanday ko'rinadi?

Keling, quyidagi misolda bir xil joyda turgan komponent props'i o'zgarganda uning state'i o'chib ketmasligini (saqlanib qolishini) ko'ramiz:

import { useState } from 'react';

// Bitta umumiy Counter komponenti
function Counter({ label }: { label: string }) {
  const [count, setCount] = useState<number>(0);

  return (
    <div style={{ marginTop: '10px', padding: '8px', background: '#f8fafc', borderRadius: '4px' }}>
      <p><strong>{label}</strong> | Count: {count}</p>
      <button onClick={() => setCount(prev => prev + 1)} style={{ padding: '4px 8px', cursor: 'pointer' }}>
        Oshirish
      </button>
    </div>
  );
}

function IdentityDemo() {
  const [isAlternate, setIsAlternate] = useState<boolean>(false);

  return (
    <div style={{ padding: '16px', border: '1px solid #e2e8f0', borderRadius: '8px', maxWidth: '350px' }}>
      <h3>Component Identity Misoli</h3>
      
      {/* Tugma bosilganda faqat props (label) o'zgaradi, lekin komponent joyi bir xil qoladi */}
      <button 
        onClick={() => setIsAlternate(prev => !prev)}
        style={{ padding: '6px 12px', backgroundColor: '#2563eb', color: 'white', border: 'none', borderRadius: '4px', cursor: 'pointer' }}
      >
        Rejimni o'zgartirish
      </button>

      {/* React UI daraxtidagi bir xil pozitsiyada turgani uchun count state'i saqlanib qoladi! */}
      {isAlternate ? (
        <Counter label="Maxsus Rejim" />
      ) : (
        <Counter label="Oddiy Rejim" />
      )}
    </div>
  );
}

Real hayotiy misol: Ofisdagi stul va o'tirgan xodim

  • Bir xil stul, yangi kiyim (Props o'zgarishi): Tasavvur qiling, xonadagi 3-raqamli stulda Anvar o'tiribdi. Agar u kiyimini o'zgartirib kelsa ham (props o'zgardi), u hamon o'sha 3-raqamli stulda o'tirgani uchun boshliq uni tanishda davom etadi va uning xotirasidagi ma'lumotlar o'zgarmaydi (state saqlanadi).
  • Yangi odam (Tip o'zgarishi yoki boshqa stul): Lekin agar 3-raqamli stuldan Anvar butunlay turib ketib, uning o'rniga Jasur kelib o'tirsa (komponent tipi o'zgardi), stul bo'shatiladi va barcha narsa noldan boshlanadi. React ham komponentlar daraxtdagi joylashuviga qarab ularning shaxsiyatini aniqlaydi.