Seriya: React Basics Dars 61

Form state — Input qiymatlari, submit va reset jarayoni

React'da formalarni boshqarish, obyekt holatida saqlash, dinamik handleChange, e.preventDefault() va formani tozalash (reset).

61-dars

Form state — Input qiymatlari, submit va reset jarayoni

React ilovalarida foydalanuvchidan ma'lumot qabul qilish, ro'yxatdan o'tkazish yoki buyurtmalarni rasmiylashtirish uchun **Formalar (Forms)**dan foydalanamiz. Shu paytgacha o'rgangan barcha asosiy tushunchalarimizni (useState, controlled inputs va hodisa boshqaruvchilari) endi bitta to'liq va mustahkam forma boshqaruvi jarayoniga jamlaymiz.


Formalar bilan ishlashning 3 ta asosiy bosqichi

1. Input qiymatlarini saqlash (State Management)

Har bir input uchun alohida useState yozish o'rniga, barcha inputlar qiymatini bitta obyektda saqlash eng qulay va keng tarqalgan usuldir:

const [formData, setFormData] = useState({
  username: '',
  email: '',
});

2. Yagona dinamik handleChange funksiyasi

Inputning name atributidan foydalanib, barcha inputlarni bitta universal funksiya orqali dinamik yangilash mumkin:

const handleChange = (e: React.ChangeEvent<HTMLInputElement>) => {
  const { name, value } = e.target;
  setFormData((prev) => ({
    ...prev,
    [name]: value, // Dinamik kalit orqali tegishli maydon yangilanadi
  }));
};

3. Submit (Formani yuborish) va e.preventDefault()

Brauzerning standart HTML formasi yuborilganda sahifani avtomatik ravishda qayta yuklab (reload) yuboradi. React (SPA — Single Page Application) muhitida sahifa yangilanmasligi uchun handleSubmit ichida e.preventDefault() chaqirilishi shart!

4. Reset (Formani tozalash)

Ma'lumotlar serverga muvaffaqiyatli yuborilgach, foydalanuvchiga yangi ma'lumot kiritish imkonini berish uchun setFormData orqali state boshlang'ich bo'sh holatiga qaytariladi.


Alohida state'lar vs Bitta umumiy obyekt

Mezon Har bir inputga alohida state Bitta umumiy obyekt state
Sintaksis const [name, setName] = useState('') const [form, setForm] = useState({ ... })
Funksiyalar soni Har bir maydonga alohida onChange Yagona universal handleChange
Maydonlar ko'payganda Kod hajmi va chalkashlik oshadi Yangi maydon qo'shish juda oson
Qachon tanlash kerak? 1-2 ta oddiy qidiruv maydoni uchun 3 ta va undan ko'p maydonli to'liq formalarda

[!IMPORTANT] name atributi va State kaliti bir xil bo'lishi shart! Dinamik [name]: value to'g'ri ishlashi uchun HTML inputidagi name="username" qiymati formData obyektidagi username kaliti bilan harfma-harf mos kelishi shart. Agar adashsangiz, obyekt ichida kutilmagan yangi xato kalit paydo bo'ladi.


Kodda qanday ko'rinadi?

Keling, foydalanuvchi ismi va email manzilini qabul qiluvchi to'liq formani ko'rib chiqamiz:

import React, { useState, FormEvent, ChangeEvent } from 'react';

// Forma maydonlari uchun interfeys
interface FormData {
  username: string;
  email: string;
}

const initialFormData: FormData = {
  username: '',
  email: '',
};

export default function FormStateDemo() {
  // 1. Forma holatini saqlash
  const [formData, setFormData] = useState<FormData>(initialFormData);
  const [submittedData, setSubmittedData] = useState<string | null>(null);

  // 2. Dinamik o'zgarish boshqaruvchisi
  const handleChange = (e: ChangeEvent<HTMLInputElement>) => {
    const { name, value } = e.target;
    setFormData((prev) => ({
      ...prev,
      [name]: value,
    }));
  };

  // 3. SUBMIT: Yuborish jarayoni
  const handleSubmit = (e: FormEvent<HTMLFormElement>) => {
    e.preventDefault(); // 💡 Sahifaning qayta yuklanishini to'xtatamiz!

    console.log("Yuborilgan ma'lumotlar:", formData);
    setSubmittedData(`Xush kelibsiz, ${formData.username} (${formData.email})!`);

    // 4. RESET: Formani boshlang'ich holatiga qaytaramiz
    setFormData(initialFormData);
  };

  return (
    <div style={{ padding: '16px', border: '1px solid #e2e8f0', borderRadius: '8px', maxWidth: '350px' }}>
      <h3 style={{ marginTop: 0 }}>Form State & Submit</h3>

      <form onSubmit={handleSubmit}>
        <div style={{ marginBottom: '10px' }}>
          <label style={{ display: 'block', fontSize: '13px', marginBottom: '4px', fontWeight: 500 }}>
            Ism:
          </label>
          <input
            type="text"
            name="username"
            value={formData.username}
            onChange={handleChange}
            placeholder="Ismingizni kiriting..."
            style={{ padding: '6px', width: '100%', boxSizing: 'border-box' }}
            required
          />
        </div>

        <div style={{ marginBottom: '12px' }}>
          <label style={{ display: 'block', fontSize: '13px', marginBottom: '4px', fontWeight: 500 }}>
            Email:
          </label>
          <input
            type="email"
            name="email"
            value={formData.email}
            onChange={handleChange}
            placeholder="Email manzilingiz..."
            style={{ padding: '6px', width: '100%', boxSizing: 'border-box' }}
            required
          />
        </div>

        <button
          type="submit"
          style={{
            padding: '8px 16px',
            backgroundColor: '#2563eb',
            color: 'white',
            border: 'none',
            borderRadius: '4px',
            cursor: 'pointer',
            width: '100%',
          }}
        >
          Yuborish
        </button>
      </form>

      {/* Yuborilgandan keyingi natija */}
      {submittedData && (
        <div
          style={{
            marginTop: '12px',
            padding: '8px',
            backgroundColor: '#f0fdf4',
            color: '#166534',
            borderRadius: '4px',
            fontSize: '13px',
            border: '1px solid #bbf7d0',
          }}
        >
          {submittedData}
        </div>
      )}
    </div>
  );
}

[!TIP] Formani tozalashning eng toza yo'li: Dastur boshida initialFormData konstantasini alohida e'lon qilib qo'yish juda qulaydir. Formani tozalash kerak bo'lganda shunchaki setFormData(initialFormData) chaqiriladi va qayta-qayta bo'sh qatorlarni yozib o'tirishga hojat qolmaydi.


Real hayotiy misol: Restoranda buyurtma berish varaqasi

  • Buyurtma qog'ozi (Form State): Ofitsiant mijoz aytgan har bir taom va ichimlikni bitta buyurtma qog'oziga ketma-ket yozib chiqadi (Controlled inputs & dynamic handleChange).
  • Buyurtmani tasdiqlash (Submit): Mijoz "Buyurtmani tasdiqlayman" deb ruxsat bergach (e.preventDefault()), ofitsiant bu qog'ozni oshxonaga jo'natadi.
  • Yangi stol uchun tayyorgarlik (Reset): Buyurtma jo'natilgach, ofitsiant yangi mijozlar uchun bloknotning yangi bo'sh sahifasini ochadi (reset).